Bağlaçlar
Bağlaç, sözcükleri, öbekleri ve tümceleri birbirine bağlayan ögedir; başlıca ikiye ayrılır: aynı düzeydeki ögeleri bağlayan eş görevli bağlaçlar (and, but, or, so) ve zarf yan tümcesi getiren yan tümce bağlaçları (becaus…
Açıklama
Bağlaç, sözcükleri, öbekleri ve tümceleri birbirine bağlayan ögedir; başlıca ikiye ayrılır: aynı düzeydeki ögeleri bağlayan eş görevli bağlaçlar (and, but, or, so) ve zarf yan tümcesi getiren yan tümce bağlaçları (because, when, if gibi). Bu iki bağlaç türünü sözcük sırası ve anlam yönünden ayırt ederek kullanmak bu ünitenin özüdür.
A. Eş görevli bağlaçlar — and / but / or / so
Eş görevli bağlaçlar aynı düzeydeki sözcükleri, öbekleri ve tümceleri bağlar; bağladıkları iki ögenin dilbilgisel biçimi aynı olmalıdır. Dört eş görevli bağlacın her biri ekleme·karşıtlık·seçim·sonuç gibi ayrı bir ilişkiyi anlatır.
| Bağlaç | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| and | ekleme (ve) | I like apples and oranges. |
| but | karşıtlık (ama) | She is small but strong. |
| or | seçim (ya da) | Tea or coffee? |
| so | sonuç (bu yüzden) | It was late, so I went home. |
- I bought bread and milk. (Ekmek ve süt aldım.)
- He is rich but not happy. (O zengin ama mutlu değil.)
- Would you like to walk or take a taxi? (Yürümek mi yoksa taksiye binmek mi istersiniz?)
- I was hungry, so I ate a sandwich. (Acıkmıştım, bu yüzden bir sandviç yedim.)
B. Neden·koşul yan tümce bağlaçları — because / if
because nedeni (... yüzünden), if koşulu (eğer ...) anlatır ve ikisinin de arkasından tam bir tümce (özne + fiil) gelir. because sonrası yan tümce, because of ise ad öbeği ayrımını gözden kaçırmayın.
| Bağlaç | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| because | ... yüzünden (yan tümce) | I stayed home because I was sick. |
| because of | ... yüzünden (ad öbeği) | The game was canceled because of the rain. |
| if | eğer ... ise | If it rains, we'll stay home. |
- She was tired because she worked late. (Geç saate kadar çalıştığı için yorgundu.)
- We didn't go because of the storm. (Fırtına yüzünden gitmedik.)
- If you're free, let's have lunch. (Vaktiniz varsa birlikte öğle yemeği yiyelim.)
- I'll call you if I need help. (Yardıma ihtiyacım olursa sizi ararım.)
C. Zaman bağlaçları — when / while / before / after
when (... -diğinde) / while (... -irken) / before (... -den önce) / after (... -den sonra), iki olay arasındaki zaman ilişkisini gösteren yan tümce bağlaçlarıdır ve arkalarından tam bir tümce gelir.
| Bağlaç | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| when | ... -diğinde | Call me when you arrive. |
| while | ... -irken | I read a book while I waited. |
| before | ... -den önce | Wash your hands before you eat. |
| after | ... -den sonra | I take a walk after dinner. |
- Please call me when you get home. (Eve vardığınızda beni arayın.)
- She listens to music while she studies. (O, ders çalışırken müzik dinler.)
- Brush your teeth before you go to bed. (Yatmadan önce dişlerinizi fırçalayın.)
- We had coffee after lunch. (Öğle yemeğinden sonra kahve içtik.)
Önemli noktalar
- 1Eş görevli bağlaçlar (and, but, or, so) aynı düzeydeki ögeleri bağlar, yan tümce bağlaçları (because, if, when, while, before, after) ise zarf yan tümcesi getirir: iki türün temel farkı budur.
- 2and·but·or ile bağlanan iki öge ancak dilbilgisel biçimleri (ad·ad, sıfat·sıfat gibi) aynı olduğunda doğal olur: bu ilkeye uyun.
- 3because sonrasına tam bir tümce (özne + fiil), because of sonrasına ad öbeği gelir: uygulamada en sık karıştırılan ayrım budur.
- 4if ve when geleceği anlatırken koşul yan tümcesinin içinde fiilin geniş zaman biçimi kullanılır: bu zaman kuralını öğrenin. (örnek: If it rains tomorrow, ...)
- 5so sonucu (bu yüzden), because nedeni (... yüzünden) anlatır; anlamları ters olduğu için iki bağlaç birlikte kullanılmaz: buna dikkat edin.