Spójnik
Spójnik to wyraz łączący, który zespala wyrazy, wyrażenia i zdania, a dzieli się z grubsza na spójniki współrzędne, zespalające na równych prawach (and, but, or, so), oraz spójniki podrzędne, wprowadzające zdanie podrzęd…
Wyjaśnienie
Spójnik to wyraz łączący, który zespala wyrazy, wyrażenia i zdania, a dzieli się z grubsza na spójniki współrzędne, zespalające na równych prawach (and, but, or, so), oraz spójniki podrzędne, wprowadzające zdanie podrzędne okolicznikowe (because, when, if i podobne). Sednem tej jednostki jest rozróżnianie tych dwóch rodzajów spójników w szyku i w znaczeniu.
A. Spójniki współrzędne — and / but / or / so
Spójnik współrzędny zespala wyrazy, wyrażenia i zdania pozostające w równym stosunku, więc elementy przed nim i po nim muszą mieć tę samą postać gramatyczną. Te cztery spójniki wyrażają cztery różne stosunki: dołączenie, przeciwstawienie, wybór i skutek.
| Spójnik | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| and | dołączenie (i) | I like apples and oranges. |
| but | przeciwstawienie (ale) | She is small but strong. |
| or | wybór (albo) | Tea or coffee? |
| so | skutek (więc) | It was late, so I went home. |
- I bought bread and milk. (Kupiłem chleb i mleko.)
- He is rich but not happy. (On jest bogaty, ale nieszczęśliwy.)
- Would you like to walk or take a taxi? (Woli Pan iść pieszo albo wziąć taksówkę?)
- I was hungry, so I ate a sandwich. (Byłem głodny, więc zjadłem kanapkę.)
B. Spójniki przyczyny i warunku — because / if
because nazywa przyczynę (dlatego że), a if warunek (jeśli), i po obu następuje pełne zdanie (podmiot + czasownik). Proszę rozróżniać: po because zdanie, po because of rzeczownik
| Spójnik | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| because | dlatego że (zdanie) | I stayed home because I was sick. |
| because of | z powodu (wyrażenie) | The game was canceled because of the rain. |
| if | jeśli | If it rains, we'll stay home. |
- She was tired because she worked late. (Była zmęczona, bo pracowała do późna.)
- We didn't go because of the storm. (Nie pojechaliśmy z powodu burzy.)
- If you're free, let's have lunch. (Jeśli ma Pan czas, zjedzmy obiad.)
- I'll call you if I need help. (Zadzwonię, jeśli będę potrzebował pomocy.)
C. Spójniki czasu — when / while / before / after
when (kiedy) / while (podczas gdy) / before (zanim) / after (po tym, jak) to spójniki podrzędne nazywające stosunek czasowy między dwoma zdarzeniami, a po nich następuje pełne zdanie.
| Spójnik | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| when | kiedy | Call me when you arrive. |
| while | podczas gdy | I read a book while I waited. |
| before | zanim | Wash your hands before you eat. |
| after | po tym, jak | I take a walk after dinner. |
- Please call me when you get home. (Proszę zadzwonić, kiedy dotrze Pan do domu.)
- She listens to music while she studies. (Ona słucha muzyki, podczas gdy się uczy.)
- Brush your teeth before you go to bed. (Proszę umyć zęby, zanim położy się Pan spać.)
- We had coffee after lunch. (Wypiliśmy kawę po obiedzie.)
Najważniejsze punkty
- 1Spójniki współrzędne (and, but, or, so) zespalają elementy równorzędne, a spójniki podrzędne (because, if, when, while, before, after) wprowadzają zdanie podrzędne okolicznikowe — to zasadnicza różnica między tymi dwoma rodzajami.
- 2Elementy zespolone przez and, but, or brzmią naturalnie tylko wtedy, gdy mają tę samą postać gramatyczną (rzeczownik z rzeczownikiem, przymiotnik z przymiotnikiem i tak dalej) — proszę trzymać się tej zasady.
- 3Po because stoi pełne zdanie (podmiot + czasownik), a po because of wyrażenie z rzeczownikiem — to rozróżnienie myli w praktyce najczęściej.
- 4Gdy if i when wskazują przyszłość, wewnątrz zdania warunkowego używa się czasu teraźniejszego — proszę opanować tę zasadę czasu. (na przykład If it rains tomorrow, ...)
- 5so znaczy skutek (więc), a because przyczynę (dlatego że), więc znaczenia są przeciwne i tych dwóch spójników nie używa się razem — na to trzeba uważać.