Zdanie 1. typu (S + V)
Zdanie 1. typu to najprostsza budowa, w której sens domyka sam „podmiot + czasownik nieprzechodni”, a dostawiane dalej przysłówki i wyrażenia przyimkowe są tylko okolicznikami, nie częściami koniecznymi.
Wyjaśnienie
Zdanie 1. typu to najprostsza budowa, w której sens domyka sam „podmiot + czasownik nieprzechodni”, a dostawiane dalej przysłówki i wyrażenia przyimkowe są tylko okolicznikami, nie częściami koniecznymi.
A. Budowa podstawowa — S + V
Zdanie 1. typu to budowa, w której sens domyka sam podmiot (S) i czasownik nieprzechodni (V), a wzór wygląda tak: S + V. Nawet gdy dostawi się dalej przysłówek albo wyrażenie przyimkowe, jest to tylko okolicznik i budowa pozostaje 1. typu.
| Podmiot (S) | Czasownik (V) | Okolicznik (dowolnie) |
|---|---|---|
| Birds | fly. | (brak) |
| The sun | rises. | in the east. |
| Children | run. | fast. |
| We | arrived. | at 8. |
- The sun rises in the east. (Słońce wschodzi na wschodzie.)
- My grandmother smiled warmly. (Moja babcia uśmiechnęła się ciepło.)
- The dog barked loudly. (Ten pies zaszczekał głośno.)
- Everyone laughed happily. (Wszyscy roześmiali się radośnie.)
B. Często używane czasowniki 1. typu
go·come·arrive·live·sleep·work·run·exist·happen to najbardziej typowe czasowniki nieprzechodnie, które domykają zdanie bez dopełnienia, a w razie potrzeby idą za nimi przysłówki i wyrażenia przyimkowe.
| Czasownik nieprzechodni | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| go | iść·jechać | I go to school. |
| come | przychodzić | She came early. |
| arrive | docierać | We arrived safely. |
| live | mieszkać | They live here. |
| sleep | spać | The baby sleeps well. |
| work | pracować | He works hard. |
| run | biegać | Children run quickly. |
| exist | istnieć | Ghosts don't exist. |
- I go to work by bus. (Jeżdżę do pracy autobusem.)
- He sleeps eight hours a day. (On śpi osiem godzin dziennie.)
- They live near the park. (Oni mieszkają blisko parku.)
- Accidents happen every day. (Wypadki zdarzają się codziennie.)
C. Rola okolicznika — przysł. i wyr. przyimkowe
Dostawiane po zdaniu 1. typu przysłówki (quickly, well) i wyrażenia przyimkowe (in the park, at 8) są tylko okolicznikami, które dodają czas, miejsce i sposób, a bez nich sens zdania i tak zostaje zachowany.
| Rodzaj okolicznika | Przykład | Zdanie |
|---|---|---|
| Przysłówek czasu | early, late, now | The bus arrived early. |
| Przysłówek·wyrażenie miejsca | here, at home | We stayed at home. |
| Przysłówek sposobu | quickly, well | She sings beautifully. |
| Wyrażenie przyimkowe | in Seoul, on Monday | He lives in Seoul. |
- She works at a hospital. (Ona pracuje w szpitalu.)
- The kids play in the garden. (Dzieci bawią się w ogrodzie.)
- We meet on Fridays. (Spotykamy się w piątki.)
- He runs very fast. (On biega bardzo szybko.)
Najważniejsze punkty
- 1Zdanie 1. typu domyka sens samym podmiotem i czasownikiem nieprzechodnim, a dalej nie potrzebuje dopełnienia — to największa różnica wobec pozostałych typów zdania. (np.: Birds fly.)
- 2arrive·listen są czasownikami nieprzechodnimi, więc dalej potrzebują przyimka. (np.: We arrived at the station. / listen to music.)
- 3exist·happen·occur to typowe czasowniki nieprzechodnie, które nie przyjmują dopełnienia. (np.: Accidents happen every day.)
- 4Warto wyrobić sobie wyczucie, że przysłówki i wyrażenia przyimkowe idące po zdaniu 1. typu są tylko okolicznikami, a nie koniecznymi częściami zdania — wtedy budowa staje się przejrzysta. (np.: She sings beautifully.)
- 5Czy polski czasownik nieprzechodni jest nieprzechodni także po angielsku, czyli czy nie przyjmuje dopełnienia, najlepiej za każdym razem sprawdzić w słowniku.