Rozbiór zdania na części
Zdanie angielskie składa się z czterech koniecznych części — podmiotu, czasownika, dopełnienia i orzecznika — oraz z okoliczników (M), które je określają, a dla każdej pozycji ustalone jest, jaka część mowy może w niej s…
Wyjaśnienie
Zdanie angielskie składa się z czterech koniecznych części — podmiotu, czasownika, dopełnienia i orzecznika — oraz z okoliczników (M), które je określają, a dla każdej pozycji ustalone jest, jaka część mowy może w niej stanąć. Ćwiczenie rozbioru zdania na części staje się podstawą zdań 1~5. typu, które dopiero będą omawiane.
A. Podmiot i czasownik — dwie konieczne osie zdania
Podmiot to bohater zdania (kto·co), a czasownik to orzeczenie oddające czynność albo stan podmiotu. Każde pełne zdanie angielskie powstaje tylko wtedy, gdy koniecznie ma podmiot + czasownik, przy czym w pozycji podmiotu stoi rzeczownik, zaimek, wyrażenie rzeczownikowe albo zdanie rzeczownikowe, a w pozycji czasownika wyłącznie czasownik.
| Część | Rola | Możliwe części mowy |
|---|---|---|
| Podmiot (S) | kto·co | rzeczownik, zaimek, wyrażenie rzeczownikowe, zdanie rzeczownikowe |
| Czasownik (V) | robi ~·jest ~ | czasownik (be, zwykły, modalny) |
- The children are playing outside. (Dzieci bawią się na dworze.)
- She works at a bank. (Ona pracuje w banku.)
- My brother lives in Seoul. (Mój brat mieszka w Seulu.)
- Everyone enjoyed the party. (Wszyscy dobrze się bawili na przyjęciu.)
B. Dopełnienie — przedmiot czynności czasownika
Dopełnienie to przedmiot czynności czasownika, odpowiadający na pytanie „kogo·co”, i stoi po czasowniku przechodnim (takim, który wymaga dopełnienia). W pozycji dopełnienia może stanąć nie tylko rzeczownik i zaimek, ale też bezokolicznik z to, forma -ing oraz zdanie rzeczownikowe.
| Postać dopełnienia | Przykład |
|---|---|
| Rzeczownik·wyrażenie rzeczownikowe | I bought a new phone. |
| Zaimek | She helped me. |
| Bezokolicznik z to | I want to travel. |
| Forma -ing (rzeczownikowa) | He enjoys reading. |
| Zdanie rzeczownikowe | I know that he is honest. |
- I read a book every night. (Czytam książkę każdego wieczoru.)
- She loves her family. (Ona kocha swoją rodzinę.)
- We want to learn English. (Chcemy uczyć się angielskiego.)
- He enjoys playing tennis. (On lubi grać w tenisa.)
C. Orzecznik i okolicznik — dopowiadanie i określanie
Orzecznik to część dopowiadająca stan, właściwość podmiotu albo dopełnienia, a okolicznik to składnik dodatkowy, który określa inne części zdania. W pozycji orzecznika stoi rzeczownik albo przymiotnik, a w pozycji okolicznika przymiotnik, przysłówek albo wyrażenie przyimkowe.
| Część | Rola | Możliwe części mowy | Przykład |
|---|---|---|---|
| Orzecznik (C) | opisuje podmiot·dopełnienie | rzeczownik, przymiotnik | She is a doctor. / He looks tired. |
| Okolicznik (M) | określa inne części | przymiotnik, przysłówek, wyrażenie przyimkowe | The tall man / We met at the library. |
- She is a doctor. (Ona jest lekarką.)
- He looks tired. (On wygląda na zmęczonego.)
- The tall man is my uncle. (Ten wysoki mężczyzna to mój wujek.)
- We met at the library. (Spotkaliśmy się w bibliotece.)
Najważniejsze punkty
- 1Koniecznymi częściami zdania angielskiego są podmiot i czasownik, a zależnie od postaci zdania dochodzi do nich dopełnienie albo orzecznik. Bez podmiotu i czasownika zdanie nie powstaje.
- 2W pozycji podmiotu stoi rzeczownik, zaimek, wyrażenie rzeczownikowe albo zdanie rzeczownikowe, a w pozycji czasownika wyłącznie czasownik.
- 3W pozycji dopełnienia może stanąć nie tylko rzeczownik i zaimek, ale też bezokolicznik z to, forma -ing oraz zdanie rzeczownikowe. (np.: I want to go. / I enjoy reading.)
- 4Orzecznikiem bywa rzeczownik (ta sama osoba·rzecz co podmiot) albo przymiotnik (stan podmiotu). (np.: She is a nurse. / She is kind.)
- 5Bez okolicznika (przymiotnika, przysłówka, wyrażenia przyimkowego) zdanie nadal się broni, ale gdy zabraknie części koniecznej (podmiotu, czasownika, dopełnienia, orzecznika), zdanie przestaje istnieć.