Zdanie 5. typu (podstawy)
Zdanie 5. typu ma budowę „podmiot + czasownik + dopełnienie + orzecznik dopełnienia”, w której orzecznik dopełnienia opisuje tożsamość albo stan dopełnienia. Inaczej niż w 4.
Wyjaśnienie
Zdanie 5. typu ma budowę „podmiot + czasownik + dopełnienie + orzecznik dopełnienia”, w której orzecznik dopełnienia opisuje tożsamość albo stan dopełnienia. Inaczej niż w 4. typie, po dopełnieniu nie stoi drugie dopełnienie, lecz wyraz, który je opisuje.
A. Budowa podstawowa — relacja O = OC
Rzeczą rozstrzygającą w 5. typie jest relacja równości „jest tym·jest taki” między dopełnieniem (O) a orzecznikiem dopełnienia (OC), a wzór wygląda tak: S + V + O + OC.
| Podmiot | Czasownik | Dopełnienie (O) | Orzecznik dopeł. (OC) | Relacja |
|---|---|---|---|---|
| We | call | him | Kevin | on = Kevin |
| She | makes | me | happy | ja = szczęśliwy |
| I | find | the movie | boring | film = nudny |
| They | keep | the room | clean | pokój = czysty |
- The news made us sad. (Ta wiadomość zasmuciła nas.)
- I found the test easy. (Uznałem ten test za łatwy.)
- We painted the wall blue. (Pomalowaliśmy ścianę na niebiesko.)
- Please leave me alone. (Proszę zostawić mnie w spokoju.)
B. Orzecznik dopeł. — rzeczownik i przymiotnik
W pozycji orzecznika dopełnienia stoi rzeczownik oddający tożsamość dopełnienia albo przymiotnik oddający jego stan i właściwość. Przysłówek tam nie staje.
| Rodzaj orzecznika | Co oddaje | Przykład |
|---|---|---|
| rzeczownik | tożsamość·nazwę dopełnienia | We call him Kevin. |
| rzeczownik | stanowisko·pozycję dopełnienia | They elected her president. |
| przymiotnik | stan dopełnienia | She makes me happy. |
| przymiotnik | stan dopełnienia | Keep the door open. |
- Everyone calls her Annie. (Wszyscy nazywają ją Annie.)
- They named their baby Sophia. (Nazwali swoje dziecko Sophia.)
- The coffee keeps me awake. (Kawa nie pozwala mi zasnąć.)
- Loud music makes me nervous. (Głośna muzyka mnie denerwuje.)
C. Główne czasowniki 5. typu
Czasowniki, po których 5. typ powstaje naturalnie, są ustalone, więc opanowanie ich w grupach znacznie ułatwia budowanie zdań. W mowie szczególnie często pojawiają się make, find i keep.
| Rodzaj | Główne czasowniki |
|---|---|
| nazwa·zwracanie się | call, name |
| mianowanie·wybór | elect, appoint, choose |
| zmiana·utrzymanie stanu | make, keep, leave, get, turn |
| ocena·uznanie | find, think, consider, believe |
- We elected her class president. (Wybraliśmy ją na przewodniczącą klasy.)
- I consider him a good friend. (Uważam go za dobrego przyjaciela.)
- The wind turned the leaves yellow. (Wiatr zabarwił liście na żółto.)
- We thought the movie fantastic. (Uznaliśmy ten film za znakomity.)
Najważniejsze punkty
- 1Rzeczą rozstrzygającą w 5. typie jest relacja „dopełnienie = orzecznik dopełnienia”, w której orzecznik dopełnienia opisuje tożsamość albo stan dopełnienia. (np.: She makes me happy.)
- 2W pozycji orzecznika dopełnienia stoi rzeczownik albo przymiotnik, a przysłówek stanąć tam nie może — proszę trzymać tę regułę. (np.: makes me happy (O) / happily (X))
- 3Warto opanować zwyczaj, że make + O + przymiotnik znaczy „sprawiać, że coś jest takie” i w mowie pojawia się bardzo często. (np.: The news made me angry.)
- 4find + O + przymiotnik oddaje osobistą ocenę: „coś wydaje mi się takie”. (np.: I found the movie boring.)
- 5Polskie „nazywać coś ~·sprawiać, że coś jest ~·uważać coś za ~” wyraża się w większości zdaniem 5. typu. (np.: We call him Kevin.)