Zdanie 4. typu (S + V + IO + DO)
Zdanie 4. typu ma budowę „podmiot + czasownik dawania + dopełnienie dalsze (osoba) + dopełnienie bliższe (rzecz)” i znaczy „dać komuś coś”. To, że bierze dwa dopełnienia, jest dużą różnicą wobec pozostałych typów zdania.
Wyjaśnienie
Zdanie 4. typu ma budowę „podmiot + czasownik dawania + dopełnienie dalsze (osoba) + dopełnienie bliższe (rzecz)” i znaczy „dać komuś coś”. To, że bierze dwa dopełnienia, jest dużą różnicą wobec pozostałych typów zdania.
A. Budowa podstawowa — najpierw osoba, potem rzecz
Zdanie 4. typu ma szyk, w którym najpierw idzie dopełnienie dalsze (osoba), a po nim dopełnienie bliższe (rzecz), co czyta się jako „komuś coś”. Wzór wygląda tak: S + V + osoba (IO) + rzecz (DO).
| Podmiot | Czasownik | Dopełnienie dalsze (osoba) | Dopełnienie bliższe (rzecz) |
|---|---|---|---|
| I | gave | her | a present |
| He | sent | me | an email |
| She | told | us | a story |
| Mom | made | me | a sandwich |
- My teacher gave us a lot of homework. (Nauczyciel zadał nam dużo pracy domowej.)
- He showed me his new watch. (On pokazał mi swój nowy zegarek.)
- I'll send you the file tonight. (Wyślę Panu ten plik dziś wieczorem.)
- Can you pass me the salt? (Czy mogłaby Pani podać mi sól?)
B. Główne czasowniki dawania
Czasownik dawania to taki, który może pomieścić znaczenie „dać komuś coś”, i w mowie pojawia się bardzo często.
| Rodzaj | Główne czasowniki |
|---|---|
| dawanie·przekazywanie | give, send, pass, bring, hand |
| mówienie·pokazywanie | tell, show, teach, read, write |
| zrobić·kupić·zdobyć dla kogoś | make, buy, get, cook, find |
| pytanie | ask |
- She taught me Japanese. (Ona uczyła mnie japońskiego.)
- Grandpa read the kids a bedtime story. (Dziadek przeczytał dzieciom bajkę na dobranoc.)
- I bought my sister a new bag. (Kupiłem siostrze nową torbę.)
- He asked me a difficult question. (On zadał mi trudne pytanie.)
C. Z 4. typu na 3. — to / for / of
Gdy dopełnienie dalsze przenosi się na koniec i dostawia się przed nim przyimek, powstaje zdanie 3. typu, a przyimek — to, for albo of — wybiera się wtedy zależnie od czasownika. Wzór wygląda tak: S + V + DO + to/for/of + IO.
| Przyimek | Główne czasowniki | Przykład 3. typu |
|---|---|---|
| to | give, send, show, tell, teach, bring, pass, write | I gave a book to her. |
| for | buy, make, get, cook, find | I bought a bag for my sister. |
| of | ask | He asked a question of me. |
- He sent an email to me. (On wysłał mi e-mail.)
- Mom made a cake for us. (Mama zrobiła nam ciasto.)
- She showed her photos to her friends. (Ona pokazała swoje zdjęcia przyjaciołom.)
- Please get a ticket for me. (Proszę zdobyć dla mnie bilet.)
Najważniejsze punkty
- 1W zdaniu 4. typu obowiązuje szyk „dopełnienie dalsze (osoba) + dopełnienie bliższe (rzecz)” — proszę go trzymać. (np.: I gave her a book.)
- 2Przy zamianie 4. typu na 3. szereg give·send·show·tell·teach bierze to. (np.: I sent an email to him.)
- 3Czasowniki, które coś „robią·kupują·zdobywają” dla kogoś, jak buy·make·get·cook·find, biorą for. (np.: Mom made a cake for us.)
- 4ask jest czasownikiem wyjątkowym, który bierze przyimek of — pojawia się tylko przy zamianie na 3. typ, a w mowie naturalniej brzmi 4. typ bez zmian. (np.: He asked a favor of me.)
- 5Sytuacje, w których po polsku naturalne jest „komuś coś”, wyraża się w większości zdaniem 4. typu. (np.: Please pass me the salt.)