Zdanie 3. typu (S + V + O)
Zdanie 3. typu ma budowę „podmiot + czasownik przechodni + dopełnienie”, w której sens domyka się tylko wtedy, gdy koniecznie jest przedmiot przyjmujący czynność czasownika (dopełnienie).
Wyjaśnienie
Zdanie 3. typu ma budowę „podmiot + czasownik przechodni + dopełnienie”, w której sens domyka się tylko wtedy, gdy koniecznie jest przedmiot przyjmujący czynność czasownika (dopełnienie). W pozycji dopełnienia może stanąć rzeczownik, zaimek, bezokolicznik z to, forma -ing albo zdanie rzeczownikowe.
A. Budowa podstawowa — S + V + O
Zdanie 3. typu ma budowę podmiot + czasownik przechodni + dopełnienie, a czasownik przechodni to taki, który koniecznie potrzebuje dopełnienia, odpowiadającego na pytanie „kogo·co”, przy czym wzór wygląda tak: S + V + O. Bez dopełnienia sens zdania się nie domyka.
| Podmiot (S) | Czasownik przechodni (V) | Dopełnienie (O) |
|---|---|---|
| I | love | my family. |
| She | opened | the window. |
| We | watched | a movie. |
| He | meets | her every day. |
- She loves her children very much. (Ona bardzo kocha swoje dzieci.)
- I wrote a letter to my friend. (Napisałem list do przyjaciela.)
- We visited our grandparents. (Odwiedziliśmy dziadków.)
- He made a delicious cake. (On zrobił pyszne ciasto.)
B. Nieprzechodni vs przechodni — mylące czasowniki
Nawet gdy polskie znaczenie wydaje się podobne, angielski czasownik jest z góry ustalony jako nieprzechodni (potrzebuje przyimka) albo przechodni (dopełnienie idzie od razu), więc lepiej opanować je parami. arrive·discuss·marry·enter to typowe czasowniki, które często się mylą.
| Czasownik | Rodzaj | Uwaga |
|---|---|---|
| arrive | nieprzechodni | arrive at / in + miejsce |
| listen | nieprzechodni | listen to + dopełnienie |
| discuss | przechodni | bez about przed dopełnieniem |
| marry | przechodni | marry her (O) / marry with her (X) |
| enter | przechodni | enter the room (O) / enter into the room (X) |
| reach | przechodni | reach the station (dopełnienie wprost) |
- We discussed the problem. (Omówiliśmy ten problem.)
- She married him last year. (Wyszła za niego za mąż w zeszłym roku.)
- Please enter the room quietly. (Proszę wejść do pokoju po cichu.)
- The train reached the station on time. (Pociąg dotarł na stację o czasie.)
C. Co może stanąć w pozycji dopełnienia
W pozycji dopełnienia w zdaniu 3. typu poza rzeczownikiem i zaimkiem może stanąć też bezokolicznik z to, forma -ing oraz zdanie rzeczownikowe, dzięki czemu wyrażanie staje się znacznie bogatsze. To, po którym czasowniku idzie bezokolicznik z to, a po którym forma -ing, jest ustalone zwyczajem dla każdego czasownika.
| Rodzaj dopełnienia | Przykład |
|---|---|
| Rzeczownik·wyrażenie rzeczownikowe | I want a new car. |
| Zaimek | She helped me. |
| Bezokolicznik z to | I want to go home. |
| Forma -ing (rzeczownikowa) | He enjoys playing tennis. |
| Zdanie rzeczownikowe (z that) | I think that she is right. |
- I want some water, please. (Poproszę o wodę.)
- She helped me with my homework. (Ona pomogła mi z zadaniem domowym.)
- We hope to see you soon. (Mamy nadzieję zobaczyć się z Panem wkrótce.)
- He enjoys reading novels. (On lubi czytać powieści.)
Najważniejsze punkty
- 1Zdanie 3. typu ma budowę podmiot + czasownik przechodni + dopełnienie, a bez dopełnienia sens zdania się nie domyka — to rozstrzygająca różnica wobec zdania z czasownikiem nieprzechodnim. (np.: I like coffee.)
- 2discuss·marry·enter·reach są czasownikami przechodnimi, po których dopełnienie idzie od razu, bez przyimka. (np.: We discussed the plan. / discussed about the plan jest błędem)
- 3arrive·listen są czasownikami nieprzechodnimi, więc dalej potrzebują przyimka — warto je odróżniać w parze z czasownikami przechodnimi wyżej. (np.: arrive at / listen to)
- 4Po want·hope·plan stawia się jako dopełnienie bezokolicznik z to, a po enjoy·finish·avoid formę -ing (rzeczownikową). (np.: want to go / enjoy going)
- 5Przy polskim odczuciu „ożenić się z ~” albo „dyskutować o ~” łatwo dostawić with albo about, ale gdy angielski czasownik jest przechodni, przyimek nie jest potrzebny — proszę uważać na tę różnicę odpowiedniości.