Present Perfect (zakończenie, doświadczenie, trwanie, skutek)
Present Perfect (have / has + imiesłów bierny) dzieli się zależnie od sytuacji na cztery znaczenia: zakończenie, doświadczenie, trwanie i skutek, a rozróżnia je słowo-sygnał użyte razem z nim.
Wyjaśnienie
Present Perfect (have / has + imiesłów bierny) dzieli się zależnie od sytuacji na cztery znaczenia: zakończenie, doświadczenie, trwanie i skutek, a rozróżnia je słowo-sygnał użyte razem z nim. O to, w jakim znaczeniu został użyty, rozstrzyga wyrażenie czasu w zdaniu, więc w praktyce najszybciej jest opanować słowa-sygnały grupami.
A. Zakończenie — just / already / yet
Gdy przedstawia się coś, co właśnie się skończyło, albo odcień „już” i „jeszcze nie”, dokłada się do Present Perfect just, already, yet. just / already / yet to typowe słowa-sygnały znaczenia zakończenia: just i already stawia się w zdaniach twierdzących, a yet w przeczących i pytających.
| Słowo-sygnał | Miejsce | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|---|
| just | po have/has | dopiero co | I have just arrived. |
| already | po have/has | już, wcześniej | She has already left. |
| yet (przeczenie) | koniec zdania | jeszcze (nie) | I haven't finished yet. |
| yet (pytanie) | koniec zdania | już, do tej pory | Have you eaten yet? |
- The train has just left the station. (Pociąg dopiero co odjechał ze stacji.)
- We have already seen this movie. (Już widzieliśmy ten film.)
- He hasn't called me yet. (On jeszcze do mnie nie zadzwonił.)
- Have they arrived yet? (Czy oni już przyjechali?)
B. Doświadczenie — ever / never / before
Gdy pyta się o doświadczenie, czy komuś zdarzyło się coś w życiu do tej pory, czy nie, dokłada się do Present Perfect słowa-sygnały takie jak ever, never, before. ever pojawia się głównie w pytaniach, never oznacza brak doświadczenia, a before dołączone na końcu zdania wyraża „zrobiłem to już wcześniej”.
| Słowo-sygnał | Użycie | Przykład |
|---|---|---|
| ever | pytanie (choć raz do tej pory) | Have you ever been to Japan? |
| never | przeczenie (ani razu) | I have never tried sushi. |
| before | koniec zdania (już wcześniej) | I have seen this movie before. |
| Liczba razy (once, twice, ~ times) | koniec zdania | She has visited Paris three times. |
- Have you ever eaten Korean food? (Jadł Pan kiedyś koreańskie jedzenie?)
- I have never driven a truck. (Nigdy nie prowadziłem ciężarówki.)
- We have met her before. (Poznaliśmy ją już wcześniej.)
- He has flown to New York twice. (Leciał do Nowego Jorku dwa razy.)
C. Trwanie — for / since
Stan albo czynność, która zaczęła się w pewnym momencie przeszłości i trwa aż do teraz, przedstawia się w Present Perfect, a to, jak długo, wyraża się przez for, natomiast to, od kiedy, przez since. Pytanie How long ~? nadaje znaczenie trwania.
| Wyrażenie | Co po nim stoi | Przykład |
|---|---|---|
| for | okres (five years, two hours) | I have worked here for five years. |
| since | moment (2020, Monday, yesterday) | I have worked here since 2020. |
| How long ~? | pytanie o okres | How long have you lived here? |
- She has studied Korean for two years. (Ona uczy się koreańskiego już dwa lata.)
- We have known each other since childhood. (Znamy się od dzieciństwa.)
- They have been friends for a long time. (Przyjaźnią się od dawna.)
- How long have you worked at this company? (Jak długo pracuje Pan w tej firmie?)
D. Skutek — gone vs been
Gdy Present Perfect występuje w znaczeniu skutku, skupia się na tym, jaki ślad sprawa przeszła zostawiła w obecnym stanie, i trzeba rozróżnić has gone od has been. gone znaczy „poszedł i jeszcze nie wrócił”, a been — „był tam i już wrócił (doświadczenie)”.
| Wyrażenie | Znaczenie | Sytuacja |
|---|---|---|
| has gone to ~ | poszedł do ~ i (teraz) go nie ma | teraz go tu nie ma |
| has been to ~ | był kiedyś w ~ | teraz jest już z powrotem |
- Anna has gone to the store. (Anna poszła do sklepu. Teraz jej nie ma.)
- Anna has been to the store. (Anna była w sklepie i wróciła. Teraz jest tutaj.)
- He has gone to Paris on business. (On wyjechał służbowo do Paryża.)
- He has been to Paris three times. (On był w Paryżu trzy razy.)
Najważniejsze punkty
- 1Cztery znaczenia Present Perfect (zakończenie, doświadczenie, trwanie, skutek) rozróżnia się po tym, z jakim słowem-sygnałem zostało użyte — proszę najpierw uchwycić ten obraz całości. (np. just / ever / for / gone)
- 2just i already wstawia się między have a imiesłów bierny, a yet stawia się na końcu zdania i używa w zdaniach przeczących i pytających — ta reguła miejsca jest ważna. (np. I have already finished. / Have you finished yet?)
- 3Po for stoi okres, a po since moment — proszę opanować tę parę tak, żeby jej nie mylić. (np. for five years / since 2020)
- 4has gone to ~ znaczy „poszedł i teraz go tu nie ma”, a has been to ~ „był tam i wrócił (doświadczenie)”, czyli znaczenie jest zupełnie inne — proszę pewnie rozróżniać to przeciwstawienie.
- 5O doświadczenie pyta się przez Have you ever ~?, a brak doświadczenia wyraża have never, więc warto opanować to w całości jak utarte zwroty, a w praktyce wyjdą same — to przydatna wskazówka do rozmowy.