-ing ad biçimi - edilgen çatı
-ing ad biçimi de edilgen yapılabilir: basit biçimin edilgeni being + geçmiş zaman ortacı, tamamlanmış biçimin edilgeni having been + geçmiş zaman ortacıdır.
Açıklama
-ing ad biçimi de edilgen yapılabilir: basit biçimin edilgeni being + geçmiş zaman ortacı, tamamlanmış biçimin edilgeni having been + geçmiş zaman ortacıdır. Özne eylemi yapan değil eylemden etkilenen taraf olduğunda bu iki biçimden biri seçilir.
A. Edilgen yalın -ing (being + p.p.) — aynı an
Edilgen yalın -ing ad biçimi being + geçmiş zaman ortacı yapısındadır ve temel tümcenin fiiliyle aynı anda eylemden etkilenmeyi anlatır. being + p.p. temel edilgen biçimdir.
| Biçim | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| being + p.p. | edilme (etkilenme) | I dislike being watched. |
| being + p.p. | maruz kalma durumu | She hates being ignored. |
- No one likes being criticized in public. (Kimse herkesin önünde eleştirilmekten hoşlanmaz.)
- He is afraid of being caught lying. (O, yalan söylerken yakalanmaktan korkuyor.)
- The dog enjoys being petted. (Köpek okşanmaktan hoşlanır.)
B. Edilgen tamamlanmış (having been + p.p.) — öncesi
Edilgen tamamlanmış -ing ad biçimi having been + geçmiş zaman ortacı yapısındadır ve temel tümcenin fiilinden önce eylemden etkilenilmiş olmayı anlatır. having been + p.p. 'daha önce edilmiş olma' demektir.
| Biçim | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| having been + p.p. | daha önce edilmiş olma | He complained about having been fired. |
| having been + p.p. | geçmişteki edilgen bitmişliğin vurgusu | She denies having been informed. |
- She was proud of having been elected class president. (O, sınıf başkanı seçilmiş olmakla gurur duyuyordu.)
- He apologized for having been rude earlier. (O, daha önce kaba davranmış olduğu için özür diledi.)
- I remember having been warned about this before. (Bu konuda daha önce uyarılmış olduğumu hatırlıyorum.)
C. Dört biçim — etken/edilgen, basit/tamamlanmış
-ing ad biçimi etken/edilgen ve basit/tamamlanmış birleşimiyle toplam dört biçime sahiptir; zaman ile çatıyı birleştirerek kesin anlamı kurar.
| Çatı / zaman | Basit (aynı an) | Tamamlanmış (önceki an) |
|---|---|---|
| Etken | doing | having done |
| Edilgen | being done | having been done |
| Örnek | Zaman·çatı | Anlamı |
|---|---|---|
| I enjoy teaching children. | etken·aynı an | ders vermekten hoşlanıyorum |
| I remember having taught him. | etken·öncesi | ona ders vermiş olduğumu hatırlıyorum |
| Children enjoy being taught stories. | edilgen·aynı an | kendilerine öğretilmesinden hoşlanırlar |
| He was proud of having been taught by her. | edilgen·öncesi | ondan ders almış olmakla gurur duyuyordu |
- I enjoy teaching children. (Çocuklara ders vermekten hoşlanırım.)
- I remember having taught him years ago. (Ona yıllar önce ders vermiş olduğumu hatırlıyorum.)
- Children enjoy being taught fun stories. (Çocuklar kendilerine eğlenceli öyküler öğretilmesinden hoşlanır.)
- He was proud of having been taught by a famous professor. (O, ünlü bir profesörden ders almış olmakla gurur duyuyordu.)
Önemli noktalar
- 1Edilgen yalın -ing ad biçimi (being + p.p.) temel tümceyle aynı anda 'edilme' durumunu anlatır. (Örnek: I hate being interrupted.)
- 2Edilgen tamamlanmış -ing ad biçimi (having been + p.p.) temel tümceden önceki anda 'edilmiş olma' durumunu anlatır. (Örnek: He was proud of having been chosen.)
- 3-ing ad biçiminin etken/edilgen ve basit/tamamlanmış birleşimiyle toplam dört biçimi (doing / being done / having done / having been done) vardır.
- 4hate·dislike·enjoy·mind·be afraid of·complain about·insist on·be worth ardından sık sık edilgen -ing ad biçimi gelir. (Örnek: She is afraid of being laughed at.)
- 5Edilgen -ing biçiminin olumsuzu, not/never sözcüğünü being ya da having önüne koyarak yapılır. (Örnek: He prefers not being disturbed.)