Yardımcı fiiller - geçmiş pişmanlığı (should / ought to have p.p.)
should have + p.p. 'yapmalıydım ama yapmadım', shouldn't have + p.p. ise 'yapmamalıydım ama yaptım' anlamında geçmişe dönük pişmanlığı ve sitemi anlatır. ought to have + p.p.
Açıklama
should have + p.p. 'yapmalıydım ama yapmadım', shouldn't have + p.p. ise 'yapmamalıydım ama yaptım' anlamında geçmişe dönük pişmanlığı ve sitemi anlatır. ought to have + p.p. da aynı anlamdadır, yalnızca biraz daha resmîdir.
A. should have + ortaç: geçmiş pişmanlığın temeli
should have + geçmiş zaman ortacı 'geçmişte yapmalıydım ama gerçekte yapmadım' anlamına gelir ve olup bitene duyulan hayıflanmayı, pişmanlığı, hafif bir kendini suçlamayı anlatır. should have + ortaç = geçmiş pişmanlığı. Konuşma dilinde should've biçimine kısaltılır.
| Özne | should have + p.p. | Kısa biçim | Anlam |
|---|---|---|---|
| I | I should have gone | should've gone | gitmeliydim |
| you | you should have known | should've known | bilmeliydiniz |
| he / she | she should have waited | should've waited | beklemeliydi |
| we | we should have started | should've started | başlamalıydık |
| they | they should have listened | should've listened | dinlemeliydiler |
- I should have studied harder for the exam. (Sınav için daha çok çalışmalıydım.)
- You should have told me about the meeting. (Toplantıyı bana söylemeliydiniz.)
- We should have taken an umbrella. (Şemsiye almalıydık.)
- She should have arrived by now. (Şimdiye varmış olmalıydı.)
B. ought to have + ortaç: aynı anlam, biraz resmî
ought to have + geçmiş zaman ortacı, should have + p.p. ile aynı anlamı taşır ama biraz daha resmî ve yazılı bir izlenim verir; ahlaki yükümlülüğü ya da yerindeliği vurgularken sık kullanılır. Olumsuzu ought not to have + p.p. biçimidir.
| Biçim | Örnek | Konuşmadaki karşılığı |
|---|---|---|
| ought to have + p.p. | He ought to have called. | should have called |
| ought not to have + p.p. | You ought not to have lied. | shouldn't have lied |
- You ought to have thanked her. (Ona teşekkür etmeliydiniz.)
- We ought to have prepared more carefully. (Daha özenli hazırlanmalıydık.)
- He ought to have known better. (Daha iyisini bilmesi gerekirdi.)
- They ought not to have accepted the offer. (O teklifi kabul etmemeleri gerekirdi.)
C. shouldn't have + ortaç: yapmamalıydı ama yaptı
shouldn't have + geçmiş zaman ortacı 'geçmişte yapmamalıydım ama gerçekte yaptım' anlamına gelir ve yapılmış bir davranışa duyulan pişmanlığı ya da karşıdakine yöneltilen hafif sitemi, azarı anlatır. Konuşma dilinde shouldn't've diye söylenir.
| Biçim | Gerçekte olan | Anlam |
|---|---|---|
| I shouldn't have eaten so much. | çok yedi | o kadar çok yememeliydim |
| You shouldn't have shouted at him. | bağırdı | ona bağırmamalıydınız |
| She shouldn't have trusted them. | güvendi | onlara güvenmemeliydi |
| We shouldn't have waited so long. | uzun bekledi | o kadar uzun beklememeliydik |
- I shouldn't have stayed up so late last night. (Dün gece o kadar geç saate kadar oturmamalıydım.)
- You shouldn't have spent all that money. (O paranın hepsini harcamamalıydınız.)
- He shouldn't have driven after drinking. (İçtikten sonra araba kullanmamalıydı.)
- They shouldn't have ignored our warning. (Uyarımızı görmezden gelmemeliydiler.)
Önemli noktalar
- 1should have + geçmiş zaman ortacı 'yapmalıydım ama yapmadım', shouldn't have + geçmiş zaman ortacı ise 'yapmamalıydım ama yaptım' pişmanlığını anlatır. (Örnek: I should have gone. / I shouldn't have gone.)
- 2should sonrasında mutlaka have + geçmiş zaman ortacı gelir; to'lu mastar ya da geçmiş zaman biçimi gelmez. (X: I should to have called / X: I should called → O: I should have called)
- 3ought to have + geçmiş zaman ortacı, should have + geçmiş zaman ortacı ile aynı anlamdadır ama biraz daha resmîdir; olumsuzu ought not to have + p.p. biçimidir. (Örnek: You ought not to have lied.)
- 4Konuşma dilinde should've, shouldn't've diye kısaltılarak söylenir; yazıda should of yazmak yanlış bir kullanımdır. (Örnek: I should've known.)
- 5Türkçedeki '-meliydim' ve '-memeliydim' yapılarının ikisi de İngilizcede should have p.p. ailesiyle karşılanır.