Geçmiş öncesi varsayım
Geçmiş öncesi varsayım 'If + özne + had + geçmiş zaman ortacı, özne + would/could/might + have + geçmiş zaman ortacı' kalıbıyla kurulur; çoktan geçip gitmiş bir gerçeğin tersini hayal ederek anlatmaya yarar.
Açıklama
Geçmiş öncesi varsayım 'If + özne + had + geçmiş zaman ortacı, özne + would/could/might + have + geçmiş zaman ortacı' kalıbıyla kurulur; çoktan geçip gitmiş bir gerçeğin tersini hayal ederek anlatmaya yarar.
A. Yapı: If + had + p.p., would/could/might + have + p.p.
Bu yapıda if tümcesinde had + geçmiş zaman ortacı (tamamlanmış geçmiş zaman), temel tümcede would/could/might + have + geçmiş zaman ortacı eşleşir. If + had + ortaç, would have + ortaç kalıbını olduğu gibi öğrenin.
| Kuruluş | Anlam tonu | Örnek |
|---|---|---|
| If + had p.p., would have p.p. | öyle olacaktı | If I had known, I would have called. |
| If + had p.p., could have p.p. | yapabilecekti | If she had tried, she could have won. |
| If + had p.p., might have p.p. | belki öyle olacaktı | If we had left earlier, we might have caught it. |
- If I had woken up earlier, I wouldn't have been late. (Daha erken kalksaydım geç kalmayacaktım.)
- If they had invited us, we would have come. (Bizi davet etselerdi gelecektik.)
- If she had studied medicine, she could have become a doctor. (Tıp okusaydı doktor olabilecekti.)
- If I had taken the bus, I might have arrived on time. (Otobüse binseydim belki zamanında varacaktım.)
B. Anlam: geçmiş gerçeğin tersi
Bu yapı çoktan olup bitmiş bir olayı ters çevirerek hayal ettiği için, tümcenin ardında her zaman '(gerçekte öyle olmadı)' örtük anlamı durur. Pişmanlık, hayıflanma, rahatlama ve sitem gibi duyguları iletirken çok kullanılır.
| Anlam tonu | Örnek | Örtük anlam |
|---|---|---|
| pişmanlık | If I had studied more, I would have passed. | çalışmadı, kaldı |
| hayıflanma | If we had left earlier, we would have caught the flight. | geç çıktı, uçağı kaçırdı |
| rahatlama | If I hadn't worn a helmet, I would have been hurt. | taktığı için yaralanmadı |
| sitem | If you had told me, I would have helped. | söylemedi, yardım edilemedi |
- If I hadn't slept in, I would have caught the bus. (Uyuyakalmasaydım otobüse yetişecektim.)
- If he had apologized, she would have forgiven him. (Özür dileseydi kadın onu affedecekti.)
- If I had brought an umbrella, I wouldn't have gotten wet. (Şemsiye getirseydim ıslanmayacaktım.)
- If she had told me the truth, I wouldn't have been upset. (Bana gerçeği söyleseydi üzülmeyecektim.)
C. Zaman çizgisi: gerçek ile hayali karşılaştırma
Bu yapı zaman çizgisinde 'geçmişteki bir ana' bakıp o andaki seçimi ters çevirdiği için, gerçekten olanla hayal edileni yan yana koyarak öğrenmek anlam tonunu canlı kılar.
| Gerçek (olan) | Hayal (tersi) |
|---|---|
| I didn't study. → I failed. | If I had studied, I would have passed. |
| She left late. → She missed the train. | If she had left early, she wouldn't have missed it. |
| We didn't know. → We didn't help. | If we had known, we would have helped. |
| He didn't apologize. → She stayed angry. | If he had apologized, she would have forgiven him. |
- If I had taken the job, I would have moved to New York. (O işi kabul etseydim New York'a taşınacaktım.)
- If she hadn't forgotten her passport, she would have boarded the plane. (Pasaportunu unutmasaydı uçağa binecekti.)
- If we had checked the weather, we wouldn't have gone hiking. (Hava durumuna baksaydık yürüyüşe gitmeyecektik.)
- If he had saved, he could have bought a car. (Para biriktirseydi araba alabilecekti.)
Önemli noktalar
- 1Geçmiş öncesi varsayım çoktan geçmiş bir gerçeği ters çevirerek hayal ettiği için ardında mutlaka 'gerçekte öyle yapılmadı' örtük anlamı bulunur; özü budur. (Örnek: If I had studied, ... → gerçekte çalışmadı)
- 2if tümcesinde had + geçmiş zaman ortacı, temel tümcede would/could/might + have + geçmiş zaman ortacı eşleşir; biçimin özü bu çift katmanlı kuruluştur. (Örnek: If I had known, I would have called.)
- 3Bu yapının if tümcesinde asla would have ya da will have kullanılmaz, yalnızca had p.p. kullanılır; en sık yapılan yanlış buradadır. (Örnek: If I had known, ...)
- 4Temel tümcedeki would/could/might yalnızca anlam tonunda ayrılır, ardından mutlaka have + geçmiş zaman ortacı gelir. (Örnek: I would have gone / could have gone)
- 5Konuşma dilinde would have / could have biçimlerini would've / could've diye kısaltıp söylemek olağandır. (Örnek: I would've gone. / He could've helped.)