Zdanie wykrzyknikowe (How / What)
Zdanie wykrzyknikowe to zdanie wyrażające zaskoczenie, wzruszenie i silne uczucia; przy uwydatnianiu przymiotnika albo przysłówka zaczyna się od How, przy uwydatnianiu całego wyrażenia z rzeczownikiem od What, a na jego…
Wyjaśnienie
Zdanie wykrzyknikowe to zdanie wyrażające zaskoczenie, wzruszenie i silne uczucia; przy uwydatnianiu przymiotnika albo przysłówka zaczyna się od How, przy uwydatnianiu całego wyrażenia z rzeczownikiem od What, a na jego końcu stawia się koniecznie wykrzyknik (!).
A. How + przymiotnik/przysłówek — uwydatnienie
Zdania wykrzyknikowego z How używa się do uwydatnienia jednego przymiotnika albo przysłówka: za How idzie uwydatniany przymiotnik lub przysłówek, a dalej podmiot + czasownik. Wzór brzmi How + przymiotnik/przysłówek, a w mowie potocznej opuszcza się dalszy podmiot i czasownik, skracając zdanie.
| Postać | Przykład | Znaczenie |
|---|---|---|
| How + przymiotnik + podmiot + czasownik! | How tall he is! | Jaki on wysoki! |
| How + przysłówek + podmiot + czasownik! | How quickly she works! | Jak szybko ona pracuje! |
| How + przymiotnik! (skrót) | How nice! | Jak miło! |
| How + przymiotnik + of + osoba! | How kind of you! | Jaki Pan uprzejmy! |
- How cold it is today! (Jak dziś zimno!)
- How well she sings! (Jak pięknie ona śpiewa!)
- How interesting this book is! (Jaka ciekawa jest ta książka!)
- How thoughtful of you to remember! (Jak troskliwie z Pańskiej strony, że Pan pamiętał!)
B. What + (a/an) + przymiotnik + rzeczownik
Zdania wykrzyknikowego z What używa się do uwydatnienia całego wyrażenia z rzeczownikiem: przed policzalnym rzeczownikiem w liczbie pojedynczej stawia się a/an, a przed rzeczownikiem w liczbie mnogiej i niepoliczalnym używa się samego What, bez rodzajnika. Wzór brzmi What + (a/an) + przymiotnik + rzeczownik.
| Postać | Przykład | Znaczenie |
|---|---|---|
| What + a + przymiotnik + liczba pojedyncza | What a beautiful day! | Co za piękny dzień! |
| What + an + przymiotnik + liczba pojedyncza | What an interesting idea! | Co za ciekawy pomysł! |
| What + przymiotnik + liczba mnoga | What lovely flowers! | Co za śliczne kwiaty! |
| What + przymiotnik + niepoliczalny | What terrible weather! | Co za okropna pogoda! |
- What a nice surprise this is! (Co za miła niespodzianka!)
- What an amazing view! (Co za zdumiewający widok!)
- What delicious cookies these are! (Co za pyszne ciasteczka!)
- What wonderful news! (Co za wspaniała wiadomość!)
C. How czy What — czy dalej stoi rzeczownik
Najprostszy sposób odróżnienia How od What jest taki: gdy za uwydatnianą częścią stoi rzeczownik, używa się What, a gdy go nie ma — How. How uwydatnia sam przymiotnik albo przysłówek, a What całe wyrażenie z rzeczownikiem.
| Budowa | Zestawienie przykładów |
|---|---|
| How + przymiotnik | How tall he is! (Jaki on wysoki!) |
| What + a + przymiotnik + rzeczownik | What a tall boy he is! (Co za wysoki chłopiec!) |
| How + przymiotnik | How beautiful she is! (Jaka ona piękna!) |
| What + a + przymiotnik + rzeczownik | What a beautiful girl she is! (Co za piękna dziewczyna!) |
- How exciting the game was! / What an exciting game it was! (Jaki emocjonujący był ten mecz!)
- How hot it is! / What a hot day it is! (Ale gorąco!)
- How delicious this cake is! / What a delicious cake this is! (Jakie pyszne jest to ciasto!)
- How cute your baby is! / What a cute baby you have! (Jakie śliczne jest Pańskie dziecko!)
Najważniejsze punkty
- 1Zdanie wykrzyknikowe wyraża silne uczucie, dlatego na jego końcu stawia się koniecznie wykrzyknik (!). (np.: How beautiful the sunset is!)
- 2Podstawowa różnica dzieląca oba te zdania jest taka, że How uwydatnia jeden przymiotnik albo przysłówek, a What całe wyrażenie z rzeczownikiem (przymiotnik + rzeczownik).
- 3Gdy za What stoi policzalny rzeczownik w liczbie pojedynczej, koniecznie dostawia się a/an, a przy rzeczowniku w liczbie mnogiej i niepoliczalnym rodzajnika się nie stawia. (np.: What a nice day, What lovely flowers)
- 4W mowie potocznej często opuszcza się dalszy podmiot i czasownik, zostawiając krótkie How + przymiotnik. (np.: How nice!, How sad!, How lovely!)
- 5Budowa How + przymiotnik + of + osoba, jak w How kind of you! czy How sweet of you!, to utarty zwrot chwalący postępowanie rozmówcy.
- 6Tę samą sytuację można wyrazić i przez How, i przez What, ale gdy chce się wymienić także rzeczownik, naturalne jest What, a gdy uwydatnia się tylko stan albo miarę — How.