-ing ad biçimi - anlamsal özne
Bir -ing ad biçiminin (fiil + -ing) eylemini asıl yapan kişi tümcenin öznesinden farklıysa, o kişi iyelik hâliyle ya da nesne hâliyle -ing biçiminin önüne konarak 'anlamsal özne' gösterilir.
Açıklama
Bir -ing ad biçiminin (fiil + -ing) eylemini asıl yapan kişi tümcenin öznesinden farklıysa, o kişi iyelik hâliyle ya da nesne hâliyle -ing biçiminin önüne konarak 'anlamsal özne' gösterilir. Resmî dilde iyelik hâli, konuşma dilinde nesne hâli sık kullanılır.
A. İyelik hâli + -ing — resmî dil·yazı dili
-ing biçiminin öznesini my·your·his·her·our·their gibi iyelik sözcükleriyle onun önüne koymak geleneksel resmî kullanımdır. İyelik hâli + -ing ad biçimi ilkesel biçim olarak kabul görür.
| Özne | İyelik hâli | Örnek |
|---|---|---|
| ben | my | I appreciate my being here. |
| siz | your | We appreciate your coming. |
| o, erkek | his | I don't mind his leaving. |
| o, kadın | her | I understand her worrying. |
| biz | our | They objected to our staying. |
| onlar | their | We disliked their arguing. |
- I appreciate your helping me with this project. (Bu projede bana yardım ettiğiniz için minnettarım.)
- She was upset about his forgetting her birthday. (Adamın onun doğum gününü unutması onu üzmüştü.)
- We insisted on their attending the ceremony. (Onların törene katılmasında ısrar ettik.)
B. Nesne hâli + -ing — konuşma dili·günlük dil
Konuşmada iyelik hâli yerine me·you·him·her·us·them gibi nesne biçimleri -ing biçiminin önüne konarak daha doğal bir anlatım kurulur. Özne bir ad olduğunda konuşmada -'s eki olmadan yalın hâlde bırakmak daha doğaldır.
| Özne | Nesne hâli | Örnek |
|---|---|---|
| ben | me | Do you mind me sitting here? |
| siz | you | I remember you saying that. |
| o, erkek | him | I don't like him being late. |
| o, kadın | her | We heard her singing. |
| biz | us | They complained about us talking. |
| onlar | them | I saw them leaving early. |
- Do you mind me borrowing your pen? (Kaleminizi ödünç alsam olur mu?)
- I don't like him driving so fast. (Onun bu kadar hızlı araba kullanmasını sevmiyorum.)
- We heard about Kevin winning the contest. (Kevin'in yarışmayı kazandığını duyduk.)
- She insisted on me paying for the meal. (Yemeğin parasını benim ödememde ısrar etti.)
C. Konum ile resmî·teklifsiz seçimi
Tümce başındaki özne yerinde iyelik hâli ilkesel olandır; fiilin·ilgecin ardındaki nesne yerinde ise konuşmada nesne hâli çok daha doğal durur.
| Konum | Resmî dil (iyelik hâli) | Konuşma dili (nesne hâli) |
|---|---|---|
| Tümcenin özne yeri | His arriving late upset us. | (özne yerinde iyelik hâli doğaldır) |
| Fiil sonrası nesne | I don't mind his coming. | I don't mind him coming. |
| İlgeç sonrası | We insisted on her paying. | We insisted on her paying. |
- His being late again annoyed everyone. (Onun yine geç kalması herkesi rahatsız etti.)
- I don't mind him being late once in a while. (Onun arada bir geç kalmasına aldırmıyorum.)
- We appreciate your patience with us. (Bize gösterdiğiniz sabır için minnettarız.)
- The teacher objected to students using phones in class. (Öğretmen, öğrencilerin derste telefon kullanmasına karşı çıktı.)
Önemli noktalar
- 1-ing biçiminin öznesi tümcenin öznesinden farklıysa, o özne iyelik ya da nesne hâliyle -ing biçiminin önünde gösterilir. (Örnek: I don't mind his coming late.)
- 2İyelik hâli (my·your·his...) resmî dile·yazı diline, nesne hâli (me·you·him...) konuşma diline daha uygun düşer. (Örnek: konuşmada him being / resmî dilde his being)
- 3Tümce başındaki özne yerinde iyelik hâli doğaldır; fiilin·ilgecin ardında ise konuşmada nesne hâli daha yaygındır. (Örnek: His being late upset us.)
- 4Özel ad ya da tür adı özne olduğunda konuşmada -'s eki olmadan olduğu gibi bırakmak doğaldır. (Örnek: I heard about Kevin winning the contest.)
- 5mind·appreciate·insist on·object to·complain about·remember·regret ardından anlamsal özne + -ing yapısı sık görülür. (Örnek: Do you mind me borrowing your pen?)