Przegląd - orzecznik dopełnienia według czasownika w zdaniu 5. typu
W zdaniu 5. typu postać orzecznika dopełnienia rozstrzyga stojący wcześniej czasownik, dlatego uczenie się całymi grupami, jaki czasownik jaki orzecznik bierze, jest pewną drogą do tego, żeby w praktyce nie tracić pewnoś…
Wyjaśnienie
W zdaniu 5. typu postać orzecznika dopełnienia rozstrzyga stojący wcześniej czasownik, dlatego uczenie się całymi grupami, jaki czasownik jaki orzecznik bierze, jest pewną drogą do tego, żeby w praktyce nie tracić pewności.
A. Bezokol. z to — want / expect / ask / tell / allow
Szereg want·expect·ask·tell·order·allow·enable·force·advise·persuade bierze po dopełnieniu koniecznie bezokolicznik z to jako orzecznik i przekazuje znaczenie „chcieć·polecać·pozwalać·zmuszać, żeby ktoś coś zrobił”. Formułę czasownik + dopełnienie + bezokol. z to opanowuje się w całości.
| Czasownik | Odcień | Przykład |
|---|---|---|
| want | chcieć | I want you to try again. |
| expect | oczekiwać | We expect them to arrive soon. |
| ask | prosić | She asked me to open it. |
| tell | polecać | He told us to be quiet. |
| allow | pozwalać | They allow us to leave early. |
| force | zmuszać | She forced him to apologize. |
- The boss wants everyone to attend the meeting. (Szef chce, żeby wszyscy byli na zebraniu.)
- My parents allowed me to stay out late. (Rodzice pozwolili mi zostać na dworze do późna.)
- The doctor advised her to rest more. (Lekarz poradził jej więcej odpoczywać.)
- Nothing will force me to change my mind. (Nic nie zmusi mnie do zmiany zdania.)
B. Bezokol. — sprawcze make/let/have + postrzegania
Czasowniki sprawcze make·let·have oraz postrzegania see·hear·feel·watch·notice biorą jako orzecznik dopełnienia bezokolicznik bez to, a czasowniki postrzegania mogą wziąć także -ing, więc rozchodzą się odcienie „ujrzane w całości (bezokol.) vs ujrzane w trakcie (-ing)”.
| Grupa czasowników | Postać orzecznika | Przykład |
|---|---|---|
| make (przymus) | bezokolicznik bez to | She made me clean my room. |
| let (zgoda) | bezokolicznik bez to | Please let me know. |
| have (prośba·zlecenie) | bezokolicznik bez to | I had him fix the pipe. |
| see / watch | bezokol. / -ing | I saw her dance / dancing. |
| hear | bezokol. / -ing | We heard him shout / shouting. |
| feel | bezokol. / -ing | I felt someone touch / touching me. |
- My mom made me do the dishes. (Mama kazała mi pozmywać naczynia.)
- Let me help you with that. (Proszę pozwolić, że Panu z tym pomogę.)
- I heard the phone ring three times. (Słyszałem, jak telefon zadzwonił trzy razy.)
- We watched the children playing in the yard. (Patrzyliśmy, jak dzieci bawią się na podwórku.)
C. Wiele postaci — get / help / keep / find / leave
get·help·keep·find·leave zależnie od sytuacji biorą różne postaci — bezokolicznik z to·bezokolicznik bez to·imiesłów bierny·przymiotnik·-ing — więc trzeba wybierać zgodnie z kontekstem. Zwłaszcza get rozdziela się tak: przy osobie bezokolicznik z to, przy rzeczy imiesłów bierny (strona bierna).
| Czasownik | Postać orzecznika | Przykład |
|---|---|---|
| get (osoba) | bezokolicznik z to | I got him to help me. |
| get (rzecz) | imiesłów bierny | I got my hair cut. |
| help | bezokol. / bezokol. z to | She helped me (to) move. |
| keep | przymiotnik / -ing | Keep the door closed. / Keep him waiting. |
| find | przym. / -ing / p.p. | I found the book useful. / him sleeping. |
| leave | przym. / -ing / p.p. | Don't leave me alone. / him crying. |
- I finally got my dad to buy me a bike. (W końcu namówiłem tatę, żeby kupił mi rower.)
- She got her essay edited by a friend. (Ona dała wypracowanie do poprawienia koleżance.)
- Can you help me carry these boxes? (Czy może mi Pan pomóc przenieść te pudła?)
- The rain kept us waiting at the station. (Deszcz kazał nam czekać na dworcu.)
Najważniejsze punkty
- 1Szereg want·expect·ask·tell·order·allow·force zawsze bierze po dopełnieniu bezokolicznik z to — nauczenie się tej reguły grupami załatwia połowę sprawy. (np. I told him to leave.)
- 2Czasowniki sprawcze make·let·have biorą jako orzecznik dopełnienia wyłącznie bezokolicznik bez to — to najczęstsze miejsce pomyłek. (np. She made me go.)
- 3Przy czasownikach postrzegania see·hear·feel·watch możliwy jest zarówno bezokolicznik (całość ujrzana), jak i -ing (ujrzane w trakcie), a różni je tylko drobny odcień — proszę wyrobić sobie to wyczucie. (np. I saw him cross / crossing the road.)
- 4get rozdziela się tak: gdy przedmiotem jest osoba, bierze bezokolicznik z to, a gdy rzecz — imiesłów bierny (strona bierna): to sedno zdania 5. typu przy get. (np. I got him to help / I got my hair cut.)
- 5help wyjątkowo bierze po sobie bezokolicznik (z to), a w mowie amerykańskiej naturalne jest pomijanie to — proszę poznać ten zwyczaj. (np. He helped me (to) carry it.)
- 6keep·find·leave mogą wziąć różne orzeczniki — przymiotnik·-ing·imiesłów bierny — a postać rozchodzi się zależnie od zależności między dopełnieniem a orzecznikiem (czynna/bierna): proszę rozstrzygać to kontekstem. (np. Keep him waiting / Keep the door closed.)