Ortaç yapısı - olumsuz ve tamamlanmış ortaç yapısı
Ortaç yapısının olumsuzu ortacın önüne not·never koyarak yapılır; tamamlanmış ortaç yapısı ise having + p.p. biçiminde olup temel tümceden önceki bir zamanı gösterir. İki biçim birleşince not/never having + p.p. olur.
Açıklama
Ortaç yapısının olumsuzu ortacın önüne not·never koyarak yapılır; tamamlanmış ortaç yapısı ise having + p.p. biçiminde olup temel tümceden önceki bir zamanı gösterir. İki biçim birleşince not/never having + p.p. olur.
A. Olumsuz ortaç yapısı — Not/Never + ortaç
Ortaç yapısı olumsuzlanırken ortacın önüne not ya da never konur; do·does·did gibi yardımcı fiiller kullanılmaz. Olumsuzluk sözcüğünün yeri her zaman ortacın hemen önüdür, anlamı ise '…-mediği için · …-meden'dir.
| Biçim | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| Not + V-ing | …-mediği için | Not knowing the answer, I stayed silent. |
| Never + V-ing | hiç …-mediği için | Never seeing the sea, the child was amazed. |
| Not + (Being) + p.p. | …-ilmediği için | Not invited to the party, he stayed home. |
- Not feeling well, she stayed in bed. (Kendini iyi hissetmediği için yatakta kaldı.)
- Never having been to Europe, he was excited about the trip. (Avrupa'ya hiç gitmediği için yolculuk onu heyecanlandırdı.)
- Not wanting to be late, I took a taxi. (Geç kalmak istemediğim için taksiye bindim.)
- Not having enough money, he couldn't buy the book. (Yeterli parası olmadığı için kitabı alamadı.)
B. Tamamlanmış ortaç yapısı — Having + p.p.
Tamamlanmış ortaç yapısı Having + p.p. biçimindedir ve ortaç yapısındaki eylemin temel tümcedeki eylemden önce olduğunu açıkça gösterir. Zaman ilişkisi şöyledir: Having + p.p. = temel tümceden önce.
| Özgün zarf yan tümcesi | Tamamlanmış ortaç yapısı | Zaman ilişkisi |
|---|---|---|
| After I had finished my work, ... | Having finished my work, ... | önce bitirdi → sonrası |
| Because he had lost the key, ... | Having lost the key, ... | önce kaybetti → sonucu |
| As she had lived there long, ... | Having lived there long, ... | uzun süre yaşadığı için |
- Having finished dinner, we went for a walk. (Akşam yemeğini bitirdikten sonra yürüyüşe çıktık.)
- Having lost her wallet, she couldn't pay for the taxi. (Cüzdanını kaybettiği için taksi ücretini ödeyemedi.)
- Having lived in Paris for ten years, he speaks French fluently. (On yıl Paris'te yaşadığı için akıcı Fransızca konuşuyor.)
- Having read the book twice, I understood the story well. (Kitabı iki kez okuduğum için öyküyü iyi anladım.)
C. Tamamlanmış olumsuz — Not/Never having + p.p.
Tamamlanmış ortaç yapısının olumsuzu Not ya da Never'ı having'in önüne koyarak not/never having + p.p. biçiminde kurulur ve 'daha önce …-mediği için' anlamını verir.
| Biçim | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| Not having + p.p. | daha önce …-mediği için | Not having eaten, I felt hungry. |
| Never having + p.p. | daha önce hiç …-mediği için | Never having tried sushi, she felt curious. |
- Not having slept well, I felt tired all day. (İyi uyumadığım için gün boyu yorgun hissettim.)
- Never having met him before, I introduced myself. (Onunla daha önce hiç tanışmadığım için kendimi tanıttım.)
- Not having received a reply, she called again. (Yanıt almadığı için yeniden aradı.)
- Never having driven a truck, he was nervous. (Daha önce hiç kamyon kullanmadığı için gergindi.)
Önemli noktalar
- 1Ortaç yapısı olumsuzlanırken not·never tam ortacın önüne konur; do·does·did kullanılmaz. (Örnek: Not knowing the answer, ...)
- 2Having + p.p., ortaç yapısındaki eylemin temel tümceden önce olduğunu açıkça belirten tamamlanmış ortaç yapısıdır. (Örnek: Having finished my work, I went home.)
- 3İki eylem neredeyse aynı andaysa ya da sıraları önemli değilse yalın ortaç yapısı(-ing) yeter; yalnızca öncelik vurgulanacaksa having kullanılır.
- 4Tamamlanmış olumsuz ortaç yapısı Not/Never having + p.p. biçimindedir ve olumsuzluk sözcüğü mutlaka having'in hemen önüne gelir. (Örnek: Not having eaten breakfast, ...)
- 5Türkçedeki '-dikten sonra · -ıp · -diği için' biçimleri tamamlanmış ortaç yapısına doğrudan denk düşer. (Örnek: 'ödevi bitirdikten sonra' → Having finished homework.)