Edilgen çatı - yardımcı fiiller
Yardımcı fiil bulunan tümcelerin edilgeni yardımcı fiil + be + p.p. biçimindedir; yardımcı fiil olduğu gibi kalır, yalnızca asıl fiil be + p.p. olur.
Açıklama
Yardımcı fiil bulunan tümcelerin edilgeni yardımcı fiil + be + p.p. biçimindedir; yardımcı fiil olduğu gibi kalır, yalnızca asıl fiil be + p.p. olur. can, must, should, will, may gibi hangi yardımcı fiil gelirse gelsin bu kural değişmez.
A. Yardımcı fiil + be + p.p. — temel biçim
Yardımcı fiil içeren bir tümce edilgene çevrilirken yardımcı fiil ile asıl fiilin arasına be konur ve asıl fiil geçmiş zaman ortacına dönüşür. Yardımcı fiilden sonraki be yalın kalır. Kalıbı yardımcı fiil + be + p.p..
| Yardımcı fiil | Edilgen biçim | Örnek |
|---|---|---|
| can | can be + p.p. | It can be done in an hour. |
| must | must be + p.p. | Rules must be followed. |
| should | should be + p.p. | The door should be locked. |
| will | will be + p.p. | You will be informed soon. |
| may / might | may/might be + p.p. | It may be delayed. |
| have to | have to be + p.p. | This has to be finished today. |
- English can be learned at any age. (İngilizce her yaşta öğrenilebilir.)
- Seatbelts must be worn at all times. (Emniyet kemerleri her zaman takılmalıdır.)
- The email should be sent before noon. (O e-posta öğleden önce gönderilmelidir.)
- The results will be announced tomorrow. (Sonuçlar yarın açıklanacak.)
B. Tamamlanmış — yardımcı fiil + have been + p.p.
Geçmişteki bir olaya ilişkin tahmin·pişmanlık·eleştiri anlatan tümcelerin edilgeni yardımcı fiil + have + been + p.p. biçimindedir. should have been, must have been, could have been kalıplarını tek parça olarak öğrenin.
| Yardımcı fiil | Tamamlanmış edilgen biçim | Anlam |
|---|---|---|
| should have | should have been + p.p. | ~ yapılmalıydı |
| must have | must have been + p.p. | ~ yapılmış olmalı |
| could have | could have been + p.p. | ~ yapılabilirdi |
| may/might have | may/might have been + p.p. | ~ yapılmış olabilir |
- The letter should have been sent yesterday. (O mektup dün gönderilmeliydi.)
- The window must have been broken during the storm. (O pencere fırtına sırasında kırılmış olmalı.)
- The accident could have been prevented. (O kaza önlenebilirdi.)
- The keys might have been left in the car. (Anahtarlar arabada bırakılmış olabilir.)
C. Sık kullanılan kalıplar — kural·yönerge·nezaket
Kural·yönerge·kibar istek·öğüt gibi resmî ya da nazik bağlamlarda yardımcı fiilli edilgen tümceler kalıp anlatım gibi yerleşmiştir. Duyurularda, kullanım kılavuzlarında ve toplantı belgelerinde özellikle sık geçer.
| Durum | Sık kullanılan anlatım |
|---|---|
| Kural·zorunluluk | must be worn, must be signed, must be followed |
| Öneri·öğüt | should be checked, should be avoided, should be turned off |
| Olasılık·yeterlik | can be found, can be seen, can be reached |
| Plan·önbildirim | will be provided, will be announced, will be delivered |
- Photos can be taken inside the museum. (Müzenin içinde fotoğraf çekilebilir.)
- Lunch will be provided during the workshop. (Atölye boyunca öğle yemeği verilecek.)
- All bags must be checked at the entrance. (Bütün çantalar girişte denetlenmelidir.)
- The password should be changed regularly. (Parola düzenli olarak değiştirilmelidir.)
Önemli noktalar
- 1Yardımcı fiilli edilgen yardımcı fiil + be + p.p. biçimindedir ve hangi yardımcı fiil gelirse gelsin be yalın kalır. (Örnek: The door should be locked.)
- 2Geçmişteki bir olaya ilişkin tahmin·pişmanlık·eleştiri taşıyan tamamlanmış yardımcı fiilli edilgen, yardımcı fiil + have + been + p.p. biçiminde bütün hâlinde öğrenilir. (Örnek: The letter should have been sent.)
- 3Yönetmelik, yönerge ve kullanım kılavuzlarında must be worn, must be signed, will be provided gibi yardımcı fiilli edilgen kalıplar sık geçer.
- 4Yardımcı fiilden sonra gelen be, is·are·was gibi biçimlere dönüşmez. (X: It can is done → O: It can be done)
- 5Türkçedeki '…-ilebilir / …-ilmeli / …-ilecek' biçimleri sırasıyla can be + p.p. / must(should) be + p.p. / will be + p.p. karşılığıdır.