to'lu mastar - çatı
to'lu mastar da bir fiil olduğu için etken ile edilgen ayrımı yapılabilir; temel biçimler to + fiilin temel biçimi (etken), to be + geçmiş zaman ortacı (edilgen) ve to have been + geçmiş zaman ortacı (tamamlanmış edilgen…
Açıklama
to'lu mastar da bir fiil olduğu için etken ile edilgen ayrımı yapılabilir; temel biçimler to + fiilin temel biçimi (etken), to be + geçmiş zaman ortacı (edilgen) ve to have been + geçmiş zaman ortacı (tamamlanmış edilgen) olmak üzere üç tanedir. Tümcenin öznesi ile to'lu mastarın gösterdiği eylem arasındaki ilişki 'yapan taraf' ise etken, 'maruz kalan taraf' ise edilgendir.
A. Etken — to + fiilin temel biçimi
Tümcenin öznesi to'lu mastarın eylemini 'yapan taraf' ise etken biçim, yani to + fiilin temel biçimi kullanılır. Şimdiye dek öğrendiğiniz en temel biçimdir; özne ile to'lu mastar arasında doğal bir 'yapma' ilişkisi kurulur.
| Tümce örneği | İlişki | Biçim |
|---|---|---|
| I want to help you. | ben yardım ederim | to V |
| She hopes to win the prize. | o kazanır | to V |
| He plans to visit us. | o ziyaret eder | to V |
- I decided to leave early. (Erken ayrılmaya karar verdim.)
- She wants to learn Japanese. (Japonca öğrenmek istiyor.)
- They agreed to sign the contract. (Sözleşmeyi imzalamayı kabul ettiler.)
B. Edilgen — to be + geçmiş zaman ortacı
Tümcenin öznesi to'lu mastarın eylemine 'maruz kalan taraf' ise edilgen biçim, yani to be + geçmiş zaman ortacı kullanılır. to be + ortaç = edilgen kalıbını belleğinize alın. Çoğunlukla '~ilmeli·~ilmesi umulur·~ilecek' bağlamlarında kullanılır.
| Tümce örneği | İlişki | Biçim |
|---|---|---|
| The report needs to be finished. | rapor bitirilir | to be p.p. |
| The car has to be fixed. | araba onarılır | to be p.p. |
| She hopes to be invited. | o çağrılır | to be p.p. |
- These emails need to be answered today. (Bu e-postaların bugün yanıtlanması gerekiyor.)
- The room has to be cleaned before the guests arrive. (Konuklar gelmeden önce odanın temizlenmesi gerekiyor.)
- He hopes to be promoted next year. (Gelecek yıl terfi ettirilmeyi umuyor.)
- The children want to be picked up at three. (Çocuklar saat üçte alınmak istiyor.)
C. Tamamlanmış edilgen — to have been + ortaç
Daha önceki bir anda gerçekleşmiş edilgen bir durumu göstermek için tamamlanmış edilgen, yani to have been + geçmiş zaman ortacı kullanılır. Tamamlanmış mastar ile edilgeni birleştiren bu biçim, 'temel tümceden önce ~ilmiş' anlamını taşır. Aşağıdaki dört biçimi tabloyla belleğinize alın.
| Çatı·zaman | Biçim | Örnek |
|---|---|---|
| Etken·aynı an | to + V | seems to solve |
| Edilgen·aynı an | to be + p.p. | seems to be solved |
| Etken·önceki an | to have + p.p. | seems to have solved |
| Edilgen·önceki an | to have been + p.p. | seems to have been solved |
- The letter seems to have been written in a hurry. (O mektup aceleyle yazılmış gibi görünüyor.)
- The door appears to have been left open. (Kapı açık bırakılmış gibi görünüyor.)
- The old bridge is said to have been built 200 years ago. (O eski köprünün 200 yıl önce yapılmış olduğu söylenir.)
- She is proud to have been chosen as the leader. (Önder olarak seçilmiş olmaktan gurur duyuyor.)
Önemli noktalar
- 1Tümcenin öznesi to'lu mastarın eylemini 'yapan taraf' ise to + fiilin temel biçimi, 'maruz kalan taraf' ise to be + geçmiş zaman ortacı kullanılır; her seferinde önce bu kararı verin. (Örnek: She wants to invite / She wants to be invited.)
- 2Önceki bir andaki edilgenlik to have been + geçmiş zaman ortacı ile gösterilir; bu, tamamlanmış mastar ile edilgenin birleşimidir. (Örnek: The letter seems to have been written.)
- 3need·want·hope·have to ardına sık sık edilgen mastar eklenerek '~ilmeli·~ilmesi umulur' anlamı kurulur; bu kullanım örüntüsünü aklınızda tutun. (Örnek: This needs to be done.)
- 4Türkçedeki '~ilmeli·~ilmek istemek·~ilmiş gibi görünmek' anlatımları çoğunlukla edilgen to'lu mastara karşılık gelir; bu sezgiyi edinin. (Örnek: needs to be sent, seems to have been broken.)
- 5Çatı ile zaman birleştirildiğinde to V / to be p.p. / to have p.p. / to have been p.p. olmak üzere dört biçim çıkar; bu büyük resmi tabloyla ezberlerseniz gerçek kullanımda anında seçebilirsiniz.