Imiesłów - imiesłów czynny vs forma -ing
Choć -ing przed rzeczownikiem wygląda tak samo, rozdziela się na imiesłów czynny, gdy oddaje czynność albo stan tego rzeczownika, i na formę -ing, gdy oddaje jego przeznaczenie albo cel. Rozróżnia się je po znaczeniu.
Wyjaśnienie
Choć -ing przed rzeczownikiem wygląda tak samo, rozdziela się na imiesłów czynny, gdy oddaje czynność albo stan tego rzeczownika, i na formę -ing, gdy oddaje jego przeznaczenie albo cel. Rozróżnia się je po znaczeniu.
A. Imiesłów czynny — czynność albo stan rzeczownika
Jeśli -ing przed rzeczownikiem oddaje czynność albo stan, w którym ten rzeczownik właśnie jest, mamy imiesłów czynny, a znaczenie brzmi „taki, który coś robi”. Wzór rozpoznawczy to czynność, stan = imiesłów czynny.
| Wyrażenie | Znaczenie | Zależność |
|---|---|---|
| a sleeping baby | śpiące niemowlę | niemowlę śpi |
| a crying child | płaczące dziecko | dziecko płacze |
| a barking dog | szczekający pies | pies szczeka |
| a burning house | płonący dom | dom płonie |
- Look at that sleeping cat. (Proszę spojrzeć na tego śpiącego kota.)
- The crying baby needs milk. (Płaczące niemowlę potrzebuje mleka.)
- We heard a barking dog outside. (Słyszeliśmy na zewnątrz szczekającego psa.)
- Firefighters entered the burning building. (Strażacy weszli do płonącego budynku.)
B. Forma -ing — przeznaczenie albo cel rzeczownika
Jeśli -ing przed rzeczownikiem oddaje jego przeznaczenie albo cel, mamy formę -ing, a znaczenie brzmi „służący do czegoś”. Wzór rozpoznawczy to przeznaczenie, cel = forma -ing.
| Wyrażenie | Znaczenie | Zależność |
|---|---|---|
| a sleeping bag | śpiwór | torba do spania |
| a swimming pool | basen | pool do pływania |
| a waiting room | poczekalnia | pokój do czekania |
| running shoes | buty do biegania | obuwie do biegania |
| a frying pan | patelnia | patelnia do smażenia i pieczenia |
- I bought a new sleeping bag for camping. (Kupiłem nowy śpiwór na biwak.)
- Please wait in the waiting room. (Proszę zaczekać w poczekalni.)
- She needs new running shoes. (Ona potrzebuje nowych butów do biegania.)
- Cook the eggs in a frying pan. (Proszę usmażyć jajka na patelni.)
C. Rozróżnianie po wymowie i akcencie
Imiesłów czynny i forma -ing wyglądają na piśmie tak samo, ale mają akcent w innym miejscu: przy imiesłowie czynnym akcentuje się rzeczownik stojący za nim, a przy formie -ing samo -ing stojące przed nim. W rozmowie i w słuchaniu sam akcent wystarczy, żeby rozdzielić znaczenia.
| Postać | Miejsce akcentu | Przykład |
|---|---|---|
| imiesłów czynny | akcent na rzeczowniku za nim | a sleeping BABY |
| forma -ing | akcent na -ing przed nim | a SLEEPING bag |
| imiesłów czynny | akcent na rzeczowniku za nim | a swimming FISH |
| forma -ing | akcent na -ing przed nim | a SWIMMING pool |
| imiesłów czynny | akcent na rzeczowniku za nim | a running MAN |
| forma -ing | akcent na -ing przed nim | RUNNING shoes |
- a running MAN (biegnący mężczyzna)
- RUNNING shoes (buty do biegania)
- a dancing GIRL (tańcząca dziewczyna)
- a DANCING class (zajęcia z tańca)
Najważniejsze punkty
- 1Jeśli -ing przed rzeczownikiem oddaje jego czynność albo stan, jest to imiesłów czynny, a jeśli przeznaczenie albo cel — forma -ing. (Na przykład: a sleeping baby vs a sleeping bag)
- 2Imiesłów czynny da się rozwinąć przez who/which is -ing, a formę -ing przez for -ing. (Na przykład: a sleeping baby = a baby who is sleeping / a sleeping bag = a bag for sleeping)
- 3W rozmowie pomaga różnica wymowy: przy imiesłowie czynnym akcent pada na rzeczownik za nim, a przy formie -ing na -ing przed nim. (Na przykład: a swimming POOL vs a SWIMMING pool)
- 4sleeping bag, swimming pool, waiting room, running shoes, frying pan to częste rzeczowniki złożone z formą -ing, więc przyswaja się je w całości jako słownictwo.
- 5Wyobrażenie sobie różnicy między „śpiącym dzieckiem” a „śpiącą torbą” pokazuje, że zależność między rzeczami jest inna. (dziecko śpi vs torba do spania)