Wyrazy względne - rozróżnianie zaimków pytajnych i wyrazów względnych
who·which·what·when·where·why·how mają tę samą postać, ale bez stojącego przed nimi poprzednika (określanego rzeczownika) są zaimkami pytajnymi, a z poprzednikiem — wyrazami względnymi.
Wyjaśnienie
who·which·what·when·where·why·how mają tę samą postać, ale bez stojącego przed nimi poprzednika (określanego rzeczownika) są zaimkami pytajnymi, a z poprzednikiem — wyrazami względnymi. Pytajne wprowadzają zdanie podrzędne w roli rzeczownika, a względne — w roli przymiotnika określającego wcześniejszy rzeczownik.
A. Pytajne — zdanie rzeczownikowe w pytaniu zależnym
Zdanie wprowadzone zaimkiem pytajnym nie ma przed sobą poprzednika i pełni w zdaniu rolę rzeczownika, zajmując miejsce podmiotu·dopełnienia·orzecznika. Tłumaczy się je jako „czy·jak coś jest” i stoi często po czasownikach know·wonder·ask·tell. brak poprzednika = zaimek pytajny — tak proszę zapamiętać.
| Wyraz pytajny | Znaczenie | Przykład (zdanie rzeczownikowe) |
|---|---|---|
| who | kto·kogo | I know who she is. |
| which | które | Tell me which is yours. |
| what | co | I don't know what he wants. |
| when | kiedy | Tell me when it starts. |
| where | gdzie | I forgot where I put it. |
| why | dlaczego | I wonder why she left. |
| how | jak | I know how it works. |
- I don't know what she wants. (Nie wiem, czego ona chce.)
- Please tell me when the store opens. (Proszę powiedzieć mi, kiedy otwierają sklep.)
- I wonder why he was late. (Zastanawiam się, dlaczego on się spóźnił.)
- Do you remember how we solved it? (Czy pamięta Pan, jak to rozwiązaliśmy?)
B. Zaimek względny — określenie poprzednika
Zdanie wprowadzone zaimkiem względnym ma przed sobą poprzednik oznaczający osobę albo rzecz i pełni rolę przymiotnika, określając ten rzeczownik od tyłu. Tłumaczy się je jako „ten (poprzednik), który ~”, a dla osób używa się who, dla rzeczy which, a dla jednych i drugich that. jest poprzednik = wyraz względny — tak proszę oceniać.
| Zaimek względny | Poprzednik | Przykład (zdanie przymiotnikowe) |
|---|---|---|
| who | osoba | the man who is my teacher |
| which | rzecz | the book which I read |
| that | osoba·rzecz | the person that helped me |
- I know the man who lives next door. (Znam tego mężczyznę, który mieszka obok.)
- This is the book which I bought yesterday. (To jest książka, którą wczoraj kupiłem.)
- She's the doctor that saved my life. (Ona jest lekarką, która uratowała mi życie.)
- I met the woman who wrote this novel. (Poznałem kobietę, która napisała tę powieść.)
C. Przysł. względny — czas·miejsce·powód·sposób
Gdy when·where·why·how wprowadzają zdanie w roli przymiotnika, określające wcześniejszy rzeczownik czasu·miejsca·powodu·sposobu, są przysłówkami względnymi. Po nich idzie zdanie zakończone, a całość tłumaczy się jako „ten (czas·miejsce·powód·sposób), w którym ~”.
| Przysł. względny | Poprzednik | Przykład (zdanie przymiotnikowe) |
|---|---|---|
| when | czas (the day, the time) | the day when we met |
| where | miejsce (the place, the house) | the place where I was born |
| why | powód (the reason) | the reason why she left |
| how | sposób (the way — nie razem) | how she solved it |
- I remember the day when we first met. (Pamiętam dzień, w którym się po raz pierwszy spotkaliśmy.)
- This is the house where I grew up. (To jest dom, w którym dorastałem.)
- Tell me the reason why you were late. (Proszę powiedzieć mi powód, dla którego się Pan spóźnił.)
- I know how she solved the problem. (Wiem, jak ona rozwiązała ten problem.)
Najważniejsze punkty
- 1Gdy przed wyrazem stoi poprzednik (określany rzeczownik), jest to wyraz względny, a gdy go nie ma — zaimek pytajny — ten sposób rozróżniania jest najpewniejszy. (np. I know where she lives. — pytajny / This is the town where she lives. — względny)
- 2Zdanie wprowadzone zaimkiem pytajnym pełni rolę rzeczownika i zajmuje w zdaniu miejsce podmiotu·dopełnienia·orzecznika, a zdanie wprowadzone wyrazem względnym pełni rolę przymiotnika i określa wcześniejszy rzeczownik — proszę zapamiętać tę różnicę ról.
- 3Przysłówek względny how nie łączy się z poprzednikiem the way — używa się albo the way, albo how — proszę opanować ten zwyczaj. (np. how she did it / the way she did it)
- 4W pytaniu zależnym zdanie z zaimkiem pytajnym ma szyk „zaimek pytajny + podmiot + czasownik”, czyli szyk zdania oznajmującego, a nie odwrócony szyk pytania wprost — to jest miejsce częstych pomyłek. (X: I don't know who is he.)
- 5Ten sam wyraz w zależności od kontekstu pełni raz rolę pytajną, raz względną, więc proszę wyrobić sobie nawyk sprawdzania najpierw obecności poprzednika i roli całego zdania podrzędnego.