Zaimek względny - znaczenie i formy
Zaimki względne who / which / that łączą dwa zdania w jedno i tworzą zdanie podrzędne w roli przymiotnika, które od tyłu określa stojący przed nim rzeczownik (poprzednik).
Wyjaśnienie
Zaimki względne who / which / that łączą dwa zdania w jedno i tworzą zdanie podrzędne w roli przymiotnika, które od tyłu określa stojący przed nim rzeczownik (poprzednik). O formie decyduje to, czy poprzednik jest osobą, czy rzeczą, oraz jaką rolę (podmiotu, dopełnienia, przynależności) zaimek pełni wewnątrz tego zdania podrzędnego.
A. Istota — dwa zdania w jedno, określenie rzeczownika
Zaimek względny zastępuje powtarzający się rzeczownik dwóch pierwotnych zdań i dołącza drugie zdanie do poprzedzającego rzeczownika, zamieniając je w zdanie podrzędne w roli przymiotnika. Na przykład dwa zdania „I have a friend. He is a doctor.” łączą się przez who w „I have a friend who is a doctor.”, a cała druga część staje się określeniem rzeczownika friend.
| Dwa zdania | Zdanie połączone |
|---|---|
| I have a friend. He is a doctor. | I have a friend who is a doctor. |
| The book is new. It is on the table. | The book which is on the table is new. |
| I met a man. His name is Tom. | I met a man whose name is Tom. |
- The woman who lives next door is a teacher. (Kobieta, która mieszka obok, jest nauczycielką.)
- The house which stands on the hill belongs to Anna. (Dom, który stoi na wzgórzu, należy do Anny.)
- I have a colleague whose English is perfect. (Mam koleżankę, której angielski jest doskonały.)
B. Wybór według poprzednika — who, which, wspólne that
Jeśli poprzednik jest osobą, używa się who, jeśli rzeczą lub zwierzęciem — which, a that nadaje się i do osób, i do rzeczy. osoba who / rzecz which / wspólne that warto zapamiętać jako trójkę. W mowie potocznej that stawia się często bez rozróżniania osób i rzeczy.
| Poprzednik | Zaimek względny | Przykład |
|---|---|---|
| osoba | who / that | the man who lives here |
| rzecz, zwierzę | which / that | the book which is red |
| osoba + rzecz (razem) | that (wspólne) | the people and things that I saw |
- The teacher who teaches English is very kind. (Nauczyciel, który uczy angielskiego, jest bardzo miły.)
- The dog which is barking belongs to my neighbor. (Pies, który szczeka, należy do mojego sąsiada.)
- The people that live upstairs are noisy. (Ludzie, którzy mieszkają piętro wyżej, są hałaśliwi.)
- The bag that I bought yesterday was expensive. (Torba, którą wczoraj kupiłem, była droga.)
C. Rola — podmiot / dopełnienie / przynależność
Forma zaimka względnego zmienia się zależnie od roli (podmiotu, dopełnienia, przynależności), jaką pełni on wewnątrz zdania podrzędnego. Forma podmiotu jest podmiotem w tym zdaniu, forma dopełnienia — dopełnieniem, a forma przynależności wyraża stosunek posiadania „czyj”.
| Poprzednik \ rola | Podmiot | Dopełnienie | Przynależność |
|---|---|---|---|
| osoba | who / that | whom / who / that | whose |
| rzecz, zwierzę | which / that | which / that | whose / of which |
- The woman who called me is my aunt. (Kobieta, która do mnie zadzwoniła, jest moją ciotką.)
- The man whom I met yesterday is a writer. (Mężczyzna, którego wczoraj spotkałem, jest pisarzem.)
- I know a girl whose brother plays soccer. (Znam dziewczynkę, której brat gra w piłkę nożną.)
- The book which I read was fascinating. (Książka, którą przeczytałem, była fascynująca.)
Najważniejsze punkty
- 1Zaimek względny łączy dwa zdania w jedno i tworzy zdanie podrzędne w roli przymiotnika określające stojący przed nim rzeczownik (poprzednik). (np. I have a friend who is a doctor.)
- 2Jeśli poprzednik jest osobą, używa się who, jeśli rzeczą lub zwierzęciem — which, a that pasuje do obu. (np. the man who, the book which, the person/book that)
- 3Jeśli wewnątrz zdania podrzędnego zaimek jest podmiotem, bierze się formę podmiotu (who/which), a jeśli dopełnieniem — formę dopełnienia (whom/which).
- 4Whose wyraża przynależność „czyj” i nadaje się zarówno do osób, jak i do rzeczy. (np. a friend whose father is a doctor)
- 5Zdanie podrzędne z zaimkiem względnym pełni funkcję określenia rzeczownika, więc stoi zawsze bezpośrednio po poprzedniku.