Wyrazy względne - przysłówek względny
Przysłówki względne when·where·why·how stoją po poprzedniku oznaczającym czas·miejsce·powód·sposób, wprowadzają zdanie podrzędne w roli przymiotnika i zastępują jednym przysłówkiem połączenie „przyimek + zaimek względny”…
Wyjaśnienie
Przysłówki względne when·where·why·how stoją po poprzedniku oznaczającym czas·miejsce·powód·sposób, wprowadzają zdanie podrzędne w roli przymiotnika i zastępują jednym przysłówkiem połączenie „przyimek + zaimek względny”. Zdanie z przysłówkiem względnym jest pełne — nie brakuje w nim miejsca na rzeczownik.
A. Istota — poprzednik + przysł. wzgl. = określenie
Przysłówek względny wprowadza zdanie podrzędne określające poprzednik (czas·miejsce·powód·sposób), a wewnątrz tego zdania pełni rolę przysłówka, więc nie brakuje tam miejsca na rzeczownik. Odwrotnie jest u zaimka względnego, który zajmuje w zdaniu podrzędnym miejsce podmiotu albo dopełnienia (czyli miejsce rzeczownika).
| Różnica | Zaimek względny | Przysłówek względny |
|---|---|---|
| Rola | zamiast rzeczownika (podmiot·dopełnienie) | zamiast przysłówka (czas·miejsce·powód·sposób) |
| Dalsze zdanie | brakuje jednego miejsca na rzeczownik | zdanie pełne |
| Przykład | the day which I remember | the day when we met |
- I recall the moment when the phone rang. (Wracam pamięcią do chwili, gdy zadzwonił telefon.)
- She showed me the house where she was born. (Ona pokazała mi dom, w którym się urodziła.)
- I don't know the reason why he left. (Nie znam powodu, dla którego on odszedł.)
- Show me how you did it. (Proszę pokazać mi, jak Pan to zrobił.)
B. Cztery przysłówki względne — when·where·why·how
when stoi po poprzedniku czasu, where po poprzedniku miejsca, why po poprzedniku powodu, a how po poprzedniku sposobu i każdy z nich tworzy zdanie podrzędne w roli przymiotnika. how nie występuje razem z the way — używa się tylko jednego z nich.
| Przysł. względny | Poprzednik | Przykład |
|---|---|---|
| when | czas (the day, the time, the year) | the day when we met |
| where | miejsce (the place, the town, the house) | the place where I was born |
| why | powód (the reason) | the reason why you called |
| how | sposób (the way — nie razem) | the way / how you did it |
- 2020 was the year when everything changed. (Rok 2020 był rokiem, w którym wszystko się zmieniło.)
- This is the restaurant where we had dinner. (To jest restauracja, w której jedliśmy kolację.)
- Do you know the reason why she resigned? (Czy zna Pan powód, dla którego ona zrezygnowała?)
- I like how she talks. (Podoba mi się sposób, w jaki ona mówi.)
C. Przysł. względny = przyimek + zaimek względny
Przysłówek względny można zastąpić połączeniem „przyimek + zaimek względny (which)”, a w tekstach pisanych i oficjalnych to połączenie pojawia się często. when = on which / where = in which — ta odpowiedniość ułatwia czytanie.
| Przysł. względny | Odpowiadający przyimek + zaimek względny |
|---|---|
| when | on / in / at + which |
| where | in / at / on + which |
| why | for which |
| how | in which (the way in which) |
- the day when we met = the day on which we met. (dzień, w którym się spotkaliśmy)
- the house where I was born = the house in which I was born. (dom, w którym się urodziłem)
- the reason why he left = the reason for which he left. (powód, dla którego on odszedł)
- 2019 was the year in which I moved. (Rok 2019 był rokiem, w którym się przeprowadziłem.)
Najważniejsze punkty
- 1Przysłówki względne when·where·why·how stoją po poprzedniku oznaczającym czas·miejsce·powód·sposób, wprowadzają zdanie podrzędne w roli przymiotnika, a w jego wnętrzu pełnią rolę przysłówka — proszę uchwycić tę istotę. (np. the day when we met)
- 2Zdanie z przysłówkiem względnym jest pełne i nie brakuje w nim miejsca na rzeczownik, a w zdaniu z zaimkiem względnym brakuje jednego takiego miejsca — proszę zapamiętać tę rozstrzygającą różnicę. (the day when we met / the day which I remember __)
- 3Przysłówek względny można zastąpić połączeniem „przyimek + zaimek względny”, a w stylu oficjalnym to połączenie pojawia się często — proszę opanować tę odpowiedniość. (np. the day on which we met = the day when we met)
- 4Polskie „wtedy, gdy·tam, gdzie·powód, dla którego·sposób, w jaki” oddaje się odpowiednio przez when·where·why·how i brzmi to naturalnie — proszę wyrobić sobie to wyczucie.
- 5how nie łączy się z the way, więc mówi się albo the way she talks, albo how she talks — tylko jedno z dwóch — proszę poznać tę szczególną regułę.