Bezokolicznik z to - główne konstrukcje
Bezokolicznik z to tworzy wiele utartych konstrukcji, które łączą się w ustalonej kolejności i dają określone znaczenie — too to, so as to, in order to / so as to — a każdą z nich można zamienić na zdanie z so that.
Wyjaśnienie
Bezokolicznik z to tworzy wiele utartych konstrukcji, które łączą się w ustalonej kolejności i dają określone znaczenie — too ~ to, so ~ as to, in order to / so as to — a każdą z nich można zamienić na zdanie z so ~ that. Kiedy opanuje się znaczenie i kolejność w całości, w rozmowie i w pisaniu wyjmuje się je od ręki.
A. too ~ to — za bardzo ~, żeby dało się …
too + przymiotnik/przysłówek + bezokolicznik z to to sztandarowa konstrukcja tworząca przeczący odcień „za bardzo ~, żeby dało się …”. too + przym./przysł. + to V = za bardzo, żeby dało się — proszę zapamiętać ten wzór razem ze znaczeniem. To samo znaczenie można wyrazić przez so + przymiotnik + that + podmiot + can't.
| Konstrukcja too ~ to | Zamiennik so ~ that ... can't |
|---|---|
| He is too tired to work. | He is so tired that he can't work. |
| The soup is too hot to eat. | The soup is so hot that I can't eat it. |
| She spoke too fast to understand. | She spoke so fast that I couldn't understand. |
- I was too tired to finish the report. (Byłem za bardzo zmęczony, żeby skończyć raport.)
- The bag is too heavy for me to carry. (Ta torba jest za ciężka, żebym mógł ją nieść.)
- He spoke too quietly to hear. (Mówił za cicho, żeby dało się go usłyszeć.)
- The exam was too difficult to pass. (Egzamin był za trudny, żeby dało się go zdać.)
B. so ~ as to — na tyle …, żeby ~
so + przymiotnik/przysłówek + as to + bezokolicznik znaczy „na tyle …, żeby ~” i jest wyrażeniem nieco oficjalnym, podkreślającym stopień albo skutek. W rozmowie używa się go często także w postaci be so kind as to, be so good as to, żeby zbudować uprzejmą prośbę.
| Przykład so ~ as to | Znaczenie |
|---|---|
| He is so kind as to help others. | On jest na tyle życzliwy, żeby pomagać innym. |
| She is so wise as to understand. | Ona jest na tyle mądra, żeby to zrozumieć. |
| Would you be so kind as to close the door? | Czy zamknąłby Pan drzwi? |
- She was so generous as to lend me her car. (Była na tyle hojna, żeby pożyczyć mi swój samochód.)
- He was so foolish as to believe that story. (Był na tyle głupi, żeby uwierzyć w tę historię.)
- Would you be so good as to wait a moment? (Czy zaczekałby Pan chwilę?)
C. in order to / so as to — po to, żeby
in order to + forma podstawowa czasownika oraz so as to + forma podstawowa czasownika to konstrukcje jeszcze wyraźniej podkreślające celowe znaczenie bezokolicznika z to, bardziej oficjalne i jednoznaczne niż samo to. Cel przeczący tworzy się przez postawienie not przed to: in order not to / so as not to.
| Konstrukcja | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| in order to V | po to, żeby | I woke up early in order to study. |
| so as to V | po to, żeby | He left early so as to avoid traffic. |
| in order not to V | po to, żeby nie | I whispered in order not to wake the baby. |
| so as not to V | po to, żeby nie | She spoke slowly so as not to confuse us. |
- She works hard in order to support her family. (Ona ciężko pracuje, żeby utrzymać rodzinę.)
- He left early so as to catch the first train. (Wyszedł wcześnie, żeby zdążyć na pierwszy pociąg.)
- I took a taxi in order not to be late. (Wziąłem taksówkę, żeby się nie spóźnić.)
- We spoke quietly so as not to disturb the neighbors. (Rozmawialiśmy cicho, żeby nie przeszkadzać sąsiadom.)
Najważniejsze punkty
- 1too + przymiotnik/przysłówek + bezokolicznik z to niesie przeczący odcień „za bardzo ~, żeby dało się …” i można to zamienić na so + przymiotnik + that + podmiot + can't — proszę zapamiętać tę równoważność. (np. too hot to drink = so hot that I can't drink it.)
- 2Gdy w konstrukcji too ~ to potrzebny jest podmiot znaczeniowy, wstawia się go w kolejności too + przymiotnik + for + forma dopełnienia + to V — proszę opanować tę regułę. (np. This is too heavy for me to lift.)
- 3Konstrukcja so ~ as to pojawia się częściej w oficjalnym języku pisanym niż w rozmowie, a be so kind as to i be so good as to służą też jako uprzejma prośba — proszę wyrobić sobie to praktyczne wyczucie.
- 4in order to i so as to podkreślają znaczenie celu o wiele wyraźniej niż samo to, a cel przeczący tworzy się przez wstawienie not przed to, dając in order not to / so as not to — proszę opanować tę kolejność.
- 5Polskie „za bardzo ~, żeby dało się …”, „na tyle …, żeby ~” i „po to, żeby” odpowiadają dokładnie konstrukcjom too ~ to, so ~ as to i in order to — gdy zapamięta się to przyporządkowanie, wybiera się od ręki.