Bezokolicznik z to - rozpoznawanie funkcji
Bezokolicznik z to pełni w zdaniu jedną z trzech funkcji — rzeczownikową, przymiotnikową albo okolicznikową — zależnie od miejsca i od wyrazów, które go otaczają.
Wyjaśnienie
Bezokolicznik z to pełni w zdaniu jedną z trzech funkcji — rzeczownikową, przymiotnikową albo okolicznikową — zależnie od miejsca i od wyrazów, które go otaczają. Ta jednostka służy do ćwiczenia całego rozpoznawania naraz.
A. Funkcja rzeczownikowa — miejsce rzeczownika
W funkcji rzeczownikowej bezokolicznik znaczy „robienie czegoś” i wchodzi na miejsce rzeczownika (podmiot·dopełnienie·orzecznik). Pojawia się najczęściej po czasownikach want, hope, decide, plan, need, po czasowniku be jako orzecznik albo na samym początku zdania jako podmiot.
| Rola | Miejsce w zdaniu | Przykład |
|---|---|---|
| podmiot | na początku zdania | To read books is my hobby. |
| dopełnienie | po czasowniku | I decided to quit. |
| orzecznik | po czasowniku be | My goal is to graduate. |
- To finish this project on time is our goal. (Skończenie tego projektu na czas jest naszym celem.)
- She hopes to become a teacher. (Ona ma nadzieję zostać nauczycielką.)
- His dream is to travel around the world. (Jego marzeniem jest podróż dookoła świata.)
B. Funkcja przymiotnikowa — tuż po rzeczowniku
W funkcji przymiotnikowej bezokolicznik określa poprzedzający rzeczownik od tyłu i daje znaczenie „coś do zrobienia”. Mocnym sygnałem jest szyk, w którym między rzeczownikiem a bezokolicznikiem prawie nic nie stoi.
| rzeczownik + to V | Znaczenie |
|---|---|
| something to eat | coś do zjedzenia |
| a book to read | książka do przeczytania |
| time to leave | czas na wyjście |
| a place to stay | miejsce na nocleg |
- I need a pen to write with. (Potrzebuję długopisu do pisania.)
- She has many friends to talk to. (Ona ma wielu przyjaciół do rozmowy.)
- Is there anything to drink in the fridge? (Czy jest coś do picia w lodówce?)
- It's time to go home. (Czas iść do domu.)
C. Funkcja okolicznikowa — czasownik, przymiotnik, zdanie
W funkcji okolicznikowej bezokolicznik określa czasownik, przymiotnik albo całe zdanie i wnosi znaczenie celu, skutku, przyczyny uczucia czy podstawy oceny. miejsce bezokolicznika → klucz do funkcji — jeśli to nie miejsce rzeczownika ani pozycja po rzeczowniku, jest to zwykle funkcja okolicznikowa.
| Odcień znaczenia | Sygnał w szyku | Przykład |
|---|---|---|
| cel | czasownik + to V | I went to buy milk. |
| skutek | grew up / lived to V | He grew up to be a doctor. |
| przyczyna uczucia | przymiotnik + to V | I'm happy to see you. |
| podstawa oceny | przymiotnik + to V | He must be crazy to say that. |
- She studied hard to pass the exam. (Uczyła się pilnie, żeby zdać egzamin.)
- He lived to be 90. (Dożył dziewięćdziesiątki.)
- I'm glad to hear the news. (Cieszę się, że słyszę tę wiadomość.)
- She must be smart to solve that problem. (Musi być mądra, skoro rozwiązała ten problem.)
D. Trzy funkcje obok siebie — jednym rzutem oka
Zestawienie trzech funkcji w jednej tabeli pozwala od razu przypisać miejsce i znaczenie, gdy w praktyce spotka się bezokolicznik z to. Kolejność rozpoznawania jest taka: sprawdź miejsce, sprawdź wyraz stojący przed, sprawdź znaczenie.
| Funkcja | Miejsce i wyraz przed | Główne znaczenie | Przykład |
|---|---|---|---|
| rzeczownikowa | miejsce podmiotu, dopełnienia, orzecznika | robienie czegoś | I want to eat. |
| przymiotnikowa | tuż po rzeczowniku | rzeczownik do zrobienia | something to eat |
| okolicznikowa | po czasowniku, przymiotniku, zdaniu | żeby coś zrobić, przez to że | I ate to live. |
Najważniejsze punkty
- 1Rozpoznawanie zaczyna się od miejsca w zdaniu — miejsce podmiotu, dopełnienia albo orzecznika to funkcja rzeczownikowa, pozycja tuż po rzeczowniku to przymiotnikowa, a reszta to zwykle okolicznikowa. (Na przykład: To read books / a book to read / went to read)
- 2Funkcja rzeczownikowa pojawia się najczęściej jako dopełnienie czasowników want·hope·decide·plan·need oraz jako orzecznik po czasowniku be. (Na przykład: My goal is to graduate.)
- 3Funkcja przymiotnikowa staje tuż po rzeczownikach w rodzaju something·anything·a book·time i daje znaczenie „coś do zrobienia”. (Na przykład: something to eat.)
- 4Funkcja okolicznikowa dzieli się na cztery odcienie — cel, skutek, przyczynę uczucia i podstawę oceny — a rozstrzyga o nich wyraz stojący przed oraz kontekst. (Na przykład: I'm glad to see you.)
- 5Jeśli bezokolicznik z to nie stoi w miejscu rzeczownika, jest to najczęściej funkcja okolicznikowa, a w niej najczęstsze jest znaczenie celu. (Na przykład: I went to buy milk.)