Czasowniki modalne (can / may)
can i may to czasowniki modalne, więc ich postać jest niezmienna bez względu na podmiot, a dalej stoi koniecznie forma podstawowa czasownika; can wyraża zdolność, prośbę i pozwolenie, a may uprzejme pozwolenie oraz słabe…
Wyjaśnienie
can i may to czasowniki modalne, więc ich postać jest niezmienna bez względu na podmiot, a dalej stoi koniecznie forma podstawowa czasownika; can wyraża zdolność, prośbę i pozwolenie, a may uprzejme pozwolenie oraz słabe przypuszczenie.
A. can — zdolność·prośba·pozwolenie
can jest czasownikiem modalnym, więc jego postać zostaje bez zmian nawet przy podmiocie w trzeciej osobie liczby pojedynczej, a dalej stoi koniecznie forma podstawowa czasownika. Samo can + forma podstawowa czasownika mieści w sobie wszystkie trzy znaczenia: zdolność, prośbę i pozwolenie.
| Zastosowanie | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| zdolność | potrafić coś zrobić | I can swim. |
| prośba | czy zrobi Pan ~? | Can you open the door? |
| pozwolenie | wolno coś zrobić | You can sit here. |
| przeczenie (can't) | nie potrafić / nie wolno | I can't speak Japanese. |
- She can play the piano very well. (Ona bardzo dobrze gra na fortepianie.)
- Can you pass me the salt? (Czy poda mi Pan sól?)
- You can borrow my umbrella. (Może Pan pożyczyć mój parasol.)
- I can't drive a car yet. (Jeszcze nie umiem prowadzić samochodu.)
B. may — pozwolenie·słabe przypuszczenie
may wyraża pozwolenie bardziej oficjalne niż can oraz słabe przypuszczenie w znaczeniu „być może ~”. Zastosowanie przypuszczające brzmi naturalnie, gdy prawdopodobieństwo sięga mniej więcej połowy, a przeczenia rzadko się skraca, więc pisze się je dwoma wyrazami: may not.
| Zastosowanie | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| pozwolenie (uprzejme) | czy wolno mi ~? | May I come in? |
| pozwolenie (twierdzące) | wolno coś zrobić | You may leave now. |
| słabe przypuszczenie | być może ~ | It may snow tonight. |
| przypuszczenie przeczące | być może nie ~ | She may not come today. |
- May I ask a question? (Czy mogę zadać pytanie?)
- You may sit down. (Może Pan usiąść.)
- The train may be late. (Pociąg być może się spóźni.)
- He may not remember me. (On być może mnie nie pamięta.)
C. be able to — can rozszerzone o czasy
be able to znaczy to samo co can — „zdolność” — ale nie jest czasownikiem modalnym, tylko konstrukcją z czasownikiem be, więc swobodnie łączy się z przeszłością, przyszłością i z Present Perfect. Zwłaszcza gdy chce się oddać odcień „udało się to naprawdę zrobić” w przeszłości, naturalniejsze od could jest was/were able to.
| Czas | can | be able to |
|---|---|---|
| teraźniejszość | I can swim. | I am able to swim. |
| przeszłość | I could swim as a kid. | I was able to finish it yesterday. |
| przyszłość | (brak) | I will be able to speak French soon. |
| Present Perfect | (brak) | I have been able to sleep well lately. |
- She is able to lift heavy boxes. (Ona potrafi podnieść ciężkie pudła.)
- We were able to catch the last train. (Udało nam się złapać ostatni pociąg.)
- You will be able to understand it soon. (Wkrótce będzie Pan w stanie to zrozumieć.)
- I haven't been able to reach him all day. (Cały dzień nie mogłem się z nim skontaktować.)
Najważniejsze punkty
- 1Zarówno can, jak i may są czasownikami modalnymi, więc ich postać nie zmienia się bez względu na podmiot, a dalej stoi koniecznie forma podstawowa czasownika. (np.: She can swim. — She cans swim. jest błędne)
- 2can łączy w sobie trzy znaczenia — zdolność, prośbę i pozwolenie — a may służy głównie do uprzejmego pozwolenia oraz słabego przypuszczenia (być może ~). (np.: Can you help? / It may rain.)
- 3be able to znaczy to samo co can, ale swobodnie łączy się z czasami: z przeszłością, przyszłością i z Present Perfect. (np.: I will be able to speak French.)
- 4Odcień 'udało się to naprawdę zrobić' w przeszłości oddaje naturalniej was/were able to niż could. (np.: We were able to catch the last train.)
- 5may not praktycznie nie ma postaci skróconej (mayn't), dlatego pisze się je dwoma wyrazami. (np.: She may not come.)