Strona bierna - zdanie 4. typu
W zdaniu 4. typu są dwa dopełnienia — dalsze (osoba) i bliższe (rzecz) — więc strona bierna może przybrać dwie postaci, zależnie od tego, które z nich zostanie podmiotem.
Wyjaśnienie
W zdaniu 4. typu są dwa dopełnienia — dalsze (osoba) i bliższe (rzecz) — więc strona bierna może przybrać dwie postaci, zależnie od tego, które z nich zostanie podmiotem. Czasowniki dzielą się jednak na takie, przy których obie postaci brzmią naturalnie, i takie, przy których naturalna jest tylko jedna.
A. Dwie postaci — podmiotem dalsze albo bliższe
Zdanie czynne 4. typu można przekształcić na dwa sposoby: robiąc podmiotem dopełnienie dalsze (osobę) albo dopełnienie bliższe (rzecz). Gdy podmiotem zostaje dopełnienie bliższe, przed pozostałym dalszym stawia się to albo for i szyk wychodzi taki jak w zdaniu 3. typu.
| Strona czynna | Bierna A (podmiotem dalsze) | Bierna B (podmiotem bliższe) |
|---|---|---|
| He gave her a ring. | She was given a ring. | A ring was given to her. |
| They sent me a letter. | I was sent a letter. | A letter was sent to me. |
| She showed him the photo. | He was shown the photo. | The photo was shown to him. |
- Anna was given a promotion last month. (Anna dostała awans w zeszłym miesiącu.)
- A birthday cake was sent to my sister. (Tort urodzinowy wysłano mojej siostrze.)
- We were taught English by Mr. Kim. (Angielskiego uczył nas pan Kim.)
B. Obie postaci — give / send / show / teach / tell
Przy większości czasowników dawania — give, send, show, teach, tell, offer, pay, lend — naturalna strona bierna powstaje bez względu na to, czy podmiotem zostanie osoba, czy rzecz. W mowie naturalniej brzmi postać z osobą jako podmiotem. give/send/show — obie, make/buy/get — bliższe.
| Czasownik czynny | Podmiotem osoba | Podmiotem rzecz |
|---|---|---|
| give | She was given a book. | A book was given to her. |
| send | I was sent an email. | An email was sent to me. |
| show | He was shown the map. | The map was shown to him. |
| teach | We were taught math. | Math was taught to us. |
| tell | They were told the truth. | The truth was told to them. |
- Kevin was offered a new position. (Kevinowi zaproponowano nowe stanowisko.)
- The message was sent to all employees. (Tę wiadomość wysłano do wszystkich pracowników.)
- The children were told to be quiet. (Dzieciom kazano być cicho.)
- A discount was given to loyal customers. (Zniżkę przyznano stałym klientom.)
C. Tylko bliższe — make / buy / get / find / cook
Przy czasownikach make, buy, get, find, cook, build czy choose strona bierna z osobą jako podmiotem brzmi nienaturalnie, więc podmiotem robi się rzecz (dopełnienie bliższe). Przed pozostałym dopełnieniem dalszym stawia się wtedy zwykle for.
| Strona czynna | O naturalna strona bierna | X nienaturalna strona bierna |
|---|---|---|
| He bought me a book. | A book was bought for me. | I was bought a book. |
| She made him a cake. | A cake was made for him. | He was made a cake. |
| Mom cooked us dinner. | Dinner was cooked for us. | We were cooked dinner. |
| Dad got her a gift. | A gift was got for her. | She was got a gift. |
- A new bicycle was bought for my son. (Nowy rower kupiono dla mojego syna.)
- Delicious pasta was cooked for the guests. (Pyszny makaron ugotowano dla gości.)
- A perfect present was found for Anna. (Idealny prezent znaleziono dla Anny.)
- The house was built for our family. (Ten dom zbudowano dla naszej rodziny.)
Najważniejsze punkty
- 1W zdaniu 4. typu są dwa dopełnienia, więc co do zasady mogą z niego powstać dwa zdania w stronie biernej. (przykład: He gave her a ring. → She was given a ring. / A ring was given to her.)
- 2Przy czasownikach z grupy give / send / show / teach / tell / offer w mowie znacznie naturalniej brzmi strona bierna z osobą jako podmiotem. (przykład: Kevin was offered a new job.)
- 3Przy czasownikach z grupy make / buy / get / find / cook / build strona bierna z osobą jako podmiotem brzmi nienaturalnie, więc podmiotem robi się rzecz. (przykład: A cake was made for him. / X: He was made a cake.)
- 4Gdy podmiotem zostaje dopełnienie bliższe, przed pozostałym dalszym stawia się to przy grupie give·send·show·teach·tell, a for przy grupie make·buy·get·cook. (przykład: A book was given to her. / A cake was made for him.)
- 5Polskie „ktoś coś komuś dał·przyznano komuś·wysłano komuś” przekłada się wprost na stronę bierną zdania 4. typu.