Strona bierna - czasowniki złożone
Czasowniki złożone, takie jak look after, take care of czy laugh at, w których czasownik zrósł się z przyimkiem albo przysłówkiem w jedną całość znaczeniową, w stronie biernej traktuje się w całości jak jeden czasownik.
Wyjaśnienie
Czasowniki złożone, takie jak look after, take care of czy laugh at, w których czasownik zrósł się z przyimkiem albo przysłówkiem w jedną całość znaczeniową, w stronie biernej traktuje się w całości jak jeden czasownik. Nawet po przejściu do strony biernej stojący za nim przyimek musi zostać na miejscu.
A. Czasownik złożony — czasownik + przyimek
Czasownik złożony to wyrażenie, w którym przyimek albo przysłówek po czasowniku tworzy zupełnie nowe znaczenie i całość traktuje się jak jeden czasownik. look after znaczy „opiekować się kimś”, a laugh at — „wyśmiewać kogoś”, i każde z nich stanowi jedną całość znaczeniową.
| Czasownik złożony | Znaczenie | Przykład (strona czynna) |
|---|---|---|
| look after | opiekować się | She looks after the children. |
| take care of | opiekować się·zajmować się | He takes care of the plants. |
| laugh at | wyśmiewać | They laughed at his joke. |
| deal with | zajmować się·załatwiać | We dealt with the issue. |
| look into | badać | The police looked into the case. |
| talk about | rozmawiać o czymś | We talked about the plan. |
- The nurse looks after the patients. (Ta pielęgniarka opiekuje się pacjentami.)
- Please take care of my dog while I'm away. (Proszę, zajmij się moim psem, kiedy mnie nie będzie.)
- We should not laugh at other people's mistakes. (Nie powinniśmy wyśmiewać cudzych błędów.)
B. Bierna czasownika złożonego — przyimek zostaje
W biernej postaci czasownika złożonego zamienia się na be + imiesłów bierny tylko sam czasownik, a stojący za nim przyimek albo przysłówek zostaje bez zmian. Zniknięcie przyimka burzy pierwotne znaczenie. Wzór jest taki: be + imiesłów bierny + przyimek zostaje.
| Strona czynna | Strona bierna |
|---|---|
| Grandma looks after the baby. | The baby is looked after by grandma. |
| Someone laughed at him. | He was laughed at. |
| They dealt with the problem. | The problem was dealt with. |
| The police looked into the case. | The case was looked into. |
- The children are taken care of by their aunt. (Dziećmi opiekuje się ich ciotka.)
- The issue has been dealt with by the manager. (Tę sprawę załatwił kierownik.)
- This case will be looked into next week. (Ta sprawa zostanie zbadana w przyszłym tygodniu.)
- He was laughed at in front of everyone. (Wyśmiano go przy wszystkich.)
C. Najważniejsze — częste w stronie biernej
Poniższe czasowniki złożone szczególnie często występują w stronie biernej wtedy, gdy podkreśla się, jak potraktowano dany przedmiot albo osobę. Przyswojone w całości jak utarte zwroty przydają się od razu w praktyce.
| Czasownik złożony | Znaczenie | Przykład bierny |
|---|---|---|
| look up to | podziwiać | He is looked up to by his team. |
| look down on | lekceważyć | She was looked down on unfairly. |
| put off | odkładać | The meeting was put off. |
| carry out | przeprowadzać | The plan was carried out smoothly. |
| turn on / off | włączać / wyłączać | The lights were turned off. |
| bring up | wychowywać | She was brought up by her aunt. |
| point out | wskazywać | The mistake was pointed out by the teacher. |
- The teacher is looked up to by all the students. (Tego nauczyciela podziwiają wszyscy uczniowie.)
- The event was put off until next month. (To wydarzenie odłożono na przyszły miesiąc.)
- The plan was carried out successfully. (Ten plan przeprowadzono pomyślnie.)
- She was brought up in a small town. (Wychowała się w małym miasteczku.)
Najważniejsze punkty
- 1Przy zamianie czasownika złożonego na stronę bierną zamienia się na be + imiesłów bierny tylko sam czasownik, a stojącego za nim przyimka albo przysłówka nigdy się nie opuszcza. (przykład: The baby is looked after.)
- 2Najważniejsze czasowniki złożone — look after, take care of, laugh at, deal with, look into — warto zapamiętać w całości jako jedną jednostkę znaczeniową, bo wtedy zamiana na stronę bierną przychodzi naturalnie.
- 3Nawet po przejściu do strony biernej by + wykonawca czynności staje na samym końcu zdania, za przyimkiem. (przykład: He was laughed at by his classmates.)
- 4Czasowniki złożone z przysłówkiem, takie jak put off, carry out, bring up czy point out, tworzą stronę bierną według tej samej zasady i przysłówek również zostaje. (przykład: The plan was carried out.)
- 5Jeśli przy przekładzie polskiego „opiekować się kimś” na look after zabraknie stojącego za nim after, znaczenie zmienia się całkowicie.