Mowa zależna - pytania
Przy zamianie pytania z mowy niezależnej na mowę zależną czasownik wprowadzający zmienia się na ask·wonder·inquire, a dalej jeśli jest zaimek pytajny, to on staje się spójnikiem, a jeśli go nie ma — if albo whether, i po…
Wyjaśnienie
Przy zamianie pytania z mowy niezależnej na mowę zależną czasownik wprowadzający zmienia się na ask·wonder·inquire, a dalej jeśli jest zaimek pytajny, to on staje się spójnikiem, a jeśli go nie ma — if albo whether, i po spójniku idzie szyk zdania oznajmującego „podmiot + czasownik”. Zasady przesunięcia czasu, osoby i okoliczników czasu są te same co przy zdaniu oznajmującym.
A. Jest zaimek pytajny — zaimek + S + V
Jeśli w pytaniu jest zaimek pytajny w rodzaju who, what, where, when, why, how, to właśnie on staje się spójnikiem, a szyk po nim zmienia się na „podmiot + czasownik”. Jest zaimek pytajny → zaimek + S + V. do/does/did z mowy niezależnej znikają, a czas widać już tylko na samym czasowniku.
| Mowa niezależna | Mowa zależna |
|---|---|
| "Where do you live?" | asked where I lived |
| "What are you doing?" | asked what I was doing |
| "When did she leave?" | asked when she had left |
| "Why are you late?" | asked why I was late |
| "How did you know?" | asked how I had known |
- He asked, "Where is the station?" → He asked where the station was. (Zapytał, gdzie jest dworzec.)
- She asked, "Who called you?" → She asked who had called me. (Zapytała, kto do mnie dzwonił.)
- Tom asked, "What do you want?" → Tom asked what I wanted. (Tom zapytał, czego chcę.)
- Anna asked, "How are you feeling?" → Anna asked how I was feeling. (Anna zapytała, jak się czuję.)
B. Brak zaimka pytajnego — if / whether + S + V
W pytaniu o odpowiedzi Yes/No nie ma zaimka pytajnego, więc wstawia się spójnik if albo whether, a szyk po nim zmienia się na „podmiot + czasownik”. Brak zaimka pytajnego → if / whether + S + V. if i whether są w większości wypadków wymienne, a w stylu oficjalnym i przy wyliczaniu możliwości naturalniejsze jest whether.
| Mowa niezależna | Mowa zależna |
|---|---|
| "Are you tired?" | asked if I was tired |
| "Do you speak English?" | asked whether I spoke English |
| "Did she come?" | asked if she had come |
| "Can you swim?" | asked whether I could swim |
| "Have you eaten?" | asked if I had eaten |
- He asked, "Are you a student?" → He asked if I was a student. (Zapytał, czy jestem studentem.)
- She asked, "Do you like this song?" → She asked whether I liked that song. (Zapytała, czy podoba mi się tamta piosenka.)
- Tom asked, "Have you finished?" → Tom asked if I had finished. (Tom zapytał, czy skończyłem.)
- Anna asked, "Will you come tomorrow?" → Anna asked whether I would come the next day. (Anna zapytała, czy przyjdę następnego dnia.)
C. Przesunięcie czasu, osoby, okolicznika
Także przy zamianie pytania, gdy czasownik wprowadzający stoi w czasie przeszłym, czas wewnątrz cytatu przesuwa się o jeden stopień wstecz, a osobę oraz okoliczniki czasu i miejsca zmienia się według tych samych zasad.
| Element | Mowa niezależna | Mowa zależna |
|---|---|---|
| Czas | am / is / are | was / were |
| Czas | will | would |
| Czas | can | could |
| Osoba | you (rozmówca) | I / he / she (według osoby relacjonującej) |
| Czas | now / today | then / that day |
| Miejsce | here / this | there / that |
- He asked, "Where are you now?" → He asked where I was then. (Zapytał, gdzie wtedy jestem.)
- She asked, "Did you see him yesterday?" → She asked if I had seen him the day before. (Zapytała, czy widziałem go dzień wcześniej.)
- Tom asked, "Will you help me tomorrow?" → Tom asked whether I would help him the next day. (Tom zapytał, czy pomogę mu następnego dnia.)
- Anna asked, "Do you like this place?" → Anna asked if I liked that place. (Anna zapytała, czy lubię tamto miejsce.)
Najważniejsze punkty
- 1Jeśli w pytaniu jest zaimek pytajny, to on staje się spójnikiem, a szyk zmienia się na 'podmiot + czasownik'. (np. "Where do you live?" → He asked where I lived.)
- 2W pytaniu o odpowiedzi Yes/No nie ma zaimka pytajnego, więc jako spójnik wstawia się if albo whether. W stylu oficjalnym i przy wyliczaniu możliwości naturalniejsze jest whether. (np. He asked if / whether I was ready.)
- 3do/does/did z mowy niezależnej znika w mowie zależnej, a czas widać już tylko na czasowniku głównym. (X: She asked if I do like it → O: She asked if I liked it.)
- 4Jako czasownik wprowadzający naturalnie brzmią asked, wondered, inquired, a po ask można wstawić dopełnienie (me, him). (np. He asked me if I was okay.)
- 5W pytaniu zależnym zawsze zachowuje się szyk zdania oznajmującego (podmiot + czasownik). (X: He asked where did I live → O: He asked where I lived.)