Mowa zależna - zdania oznajmujące
W mowie niezależnej cudze słowa przenosi się dosłownie, w cudzysłowie (" "), a w mowie zależnej te same słowa opowiada się na nowo wewnątrz własnego zdania.
Wyjaśnienie
W mowie niezależnej cudze słowa przenosi się dosłownie, w cudzysłowie (" "), a w mowie zależnej te same słowa opowiada się na nowo wewnątrz własnego zdania. Przekładając zdanie oznajmujące na mowę zależną, usuwa się cudzysłów i przecinek, wstawia spójnik that, a potem dopasowuje do kontekstu osobę, czas oraz określenia czasu i miejsca.
A. Pięć kroków przekładu zdania oznajmującego
Zdanie oznajmujące przekłada się na mowę zależną w pięciu krokach po kolei: usunąć cudzysłów i przecinek → dodać spójnik that → dopasować osobę → cofnąć czas o jeden stopień → dopasować przysłówki czasu i miejsca. mowa niezależna → zależna: czas o stopień wstecz. W mowie that często się opuszcza.
| Krok | Zasada | Przykład |
|---|---|---|
| 1 | usunąć cudzysłów i przecinek | He said, "..." → He said |
| 2 | dodać spójnik that (można opuścić) | He said that ... |
| 3 | dopasować osobę (I → he/she) | "I am ..." → he was ... |
| 4 | cofnąć czas o jeden stopień | am → was, will → would |
| 5 | dopasować przysłówki czasu i miejsca | now → then, here → there |
- He said, "I am tired." → He said that he was tired. (Powiedział, że jest zmęczony.)
- She said, "I have finished it." → She said that she had finished it. (Powiedziała, że to skończyła.)
- Kevin said, "I will help you." → Kevin said that he would help me. (Kevin powiedział, że mi pomoże.)
B. Dopasowanie czasu — o jeden stopień wstecz
Kiedy czasownik wprowadzający ma postać przeszłą, jak said czy told, czas wewnątrz przytoczenia przesuwa się o jeden stopień wstecz. Teraźniejszy przechodzi w przeszły, przeszły w zaprzeszły, a will w would, i tę zasadę nazywa się cofnięciem czasu (backshift).
| Mowa niezależna | Mowa zależna |
|---|---|
| am / is / are | was / were |
| teraźniejszy (czasownik zwykły) | przeszły (works → worked) |
| przeszły | zaprzeszły (worked → had worked) |
| Present Perfect (have p.p.) | zaprzeszły (had p.p.) |
| will | would |
| can | could |
| may | might |
| must | had to |
- She said, "I am a teacher." → She said she was a teacher. (Powiedziała, że jest nauczycielką.)
- He said, "I work late." → He said he worked late. (Powiedział, że pracuje do późna.)
- Anna said, "I have seen that movie." → Anna said she had seen that movie. (Anna powiedziała, że widziała tamten film.)
- Tom said, "I can swim." → Tom said he could swim. (Tom powiedział, że umie pływać.)
C. Dopasowanie przysłówków czasu i miejsca
W mowie zależnej punkt odniesienia dla „teraz i tutaj” przenosi się z mówiącego na przekazującego, więc wyrażenia takie jak now, today, here, this, tomorrow, yesterday też zmienia się zgodnie z kontekstem.
| Mowa niezależna | Mowa zależna |
|---|---|
| now | then |
| today | that day |
| tonight | that night |
| tomorrow | the next day / the following day |
| yesterday | the day before / the previous day |
| here | there |
| this / these | that / those |
| ago | before |
- He said, "I am busy now." → He said he was busy then. (Powiedział, że jest wtedy zajęty.)
- She said, "I saw him yesterday." → She said she had seen him the day before. (Powiedziała, że widziała go dzień wcześniej.)
- Tom said, "I will come tomorrow." → Tom said he would come the next day. (Tom powiedział, że przyjdzie następnego dnia.)
- Anna said, "I like this book." → Anna said she liked that book. (Anna powiedziała, że lubi tamtą książkę.)
Najważniejsze punkty
- 1Pięć kroków przekładu zdania oznajmującego stosuje się w takiej kolejności: usunąć cudzysłów → dodać that → dopasować osobę → cofnąć czas o jeden stopień → dopasować przysłówki czasu i miejsca. (np. He said, "I am busy." → He said that he was busy.)
- 2Gdy czasownik wprowadzający jest w czasie przeszłym, teraźniejszy w przytoczeniu przechodzi w przeszły, przeszły w zaprzeszły, a will·can·may w would·could·might. (np. "I will come." → he would come.)
- 3Spójnik that często opuszcza się w mowie, a po opuszczeniu zdanie pozostaje gramatycznie naturalne. (np. He said (that) he was tired.)
- 4Punkt odniesienia dla teraz i tutaj przenosi się z mówiącego na przekazującego, więc razem dopasowuje się now → then, here → there, today → that day, tomorrow → the next day, yesterday → the day before.
- 5Kiedy przekazuje się prawdę niezmienną albo fakt wciąż aktualny, naturalniej jest zostawić czas bez zmiany. (np. He said the earth is round.)